Аляксандар Пушкін

Восень

Чего в мой дремлющий тогда не входит ум?

Дзяржавін.

 

І

Кастрычнік надыйшоў — і гай ужо страсае

Апошнія лісты з пустых сваіх галін;

Дыхнулі халады — дарога падмярзае.

Булькочучы, бяжыць яшчэ ручай за млын,

Ды ўжо ставок застыў; на ранку выязджае

Сусед мой паляваць сярод лясоў, далін,

І топчуць рунь палёў яго ліхія коні,

І будзіць брэх сабак дубровы ў час пагоні.

 

ІІ

Цяпер мая пара: мне сумна жыць вясной;

Адлігі не люблю; слата — вясной я хворы;

Бунтуе кроў; пачуцці сціснуты тугой.

Больш даспадобы мне зімовыя прасторы.

Суровыя снягі; як хораша зімой

Імчаць з сяброўкаю, калі іскрацца зоры,

Калі пад собалем, сагрэтая ў вазку,

Яна гарыць, дрыжыць і цісне вам руку!

 

ІІІ

Як люба абуваць жалезам вострым ногі

І коўзацца зімой па люстры роўных рэк!

А свят, зімовых свят, бліскучыя трывогі!

Ды трэба й меру знаць; поўгода снег ды снег,

Нарэшце гэткае і жыхару бярлогі,

Мядзведзю, збрыдае. Няможна ж цэлы век

Нам ездзіць у вазках з Армідамі сваімі,

Альбо ў цяпле гібець за вокнамі двайнымі.

 

IV

Ох, лета краснае! сябе-б я зваў тваім

Каханкам, каб не пыл, не камары ды мухі,

Ты здольнасці душы знішчаеш назусім,

У спёку гінем мы, як поле ад засухі;

Мы марым аб рацэ, аб халадку лясным —

І згадваем зіму-бабульку не без скрухі.

Праводзячы зіму блінамі і віном,

Памінкі ладзім ёй марожаным з ільдом.

 

V

Дні позняй восені нам зневажаць не дзіва,

Ды я яе люблю, чытач ласкавы мой,

За ціхую красу, што ззяе скрозь маўкліва.

Так да нялюбага дзіцяці ўсёй душой

Цягнуся я. І вам прызнаюся праўдзіва,

Што рады больш за ўсё я восені адной,

У ёй шмат добрага; адданы ёй душою,

Знайшоў прывабнае ў ёй марай я сваёю.

 

VI

Мне падабаецца даўно яна адна,

Як часам, можа быць, сухотная дзяўчына

Вам падабаецца. Асуджана яна,

Штодзень бліжэй яе смяротная хвіліна.

Усмешка на губах на выцвіўшых відна;

Не ведае яна, што стацца з ёй павінна:

Як ружа твар яшчэ гарыць, але дарма,

Хоць сёння і жыве, ды заўтра ўжо няма.

 

VII

Маркотная пара! вачэй замілаванне!

Прыемны сэрцу бляск знікаючай красы —

Люблю прыроды я ўрачыстае згасанне,

У чырвань з золатам убраныя лясы,

Ў іх засені вятроў шумлівых парыванне,

І сонца рэдкае, і з ранку маразы,

І тонкаю смугой пакрытыя нябёсы,

І ледзь прыкметныя сівой зімы пагрозы.

 

VIII

І з кожнай восенню я расцвітаю зноў;

Карысны для мяне наш рускі холад ранні,

Да дробезяў быцця зноў чую я любоў,

Прыходзіць пасля сну зноў голад на світанні,

І лёгка, радасна віруе ў сэрцы кроў,

Юнацкія ў маёй душы кіпяць жаданні;

Я поўны зноў жыцця — такі мой арганізм

(Прабач мяне, чытач, за лішні празаізм).

 

ІХ

Падводзяць мне каня: у лёце нечуваным

Ён конніка імчыць да дальніх пушчаў, сёл,

Пад капытом яго надзейна падкаваным

Трашчыць бліскучы лёд, звініць замёрзлы дол.

Ды хутка гасне дзень — на камінку цагляным

Агонь ізноў гарыць — ліе святло вакол,

Ці тлее ледзь — а я перад агнём чытаю

ЦІ ў марах доўгі час, забыўшыся, лунаю.

 

Х

І забываю свет, і так прыемна мне

Аддацца ў цішыні прыемным адчуванням,

Пачуцці светлыя паэзія кране:

Душа сціскаецца лірычным хваляваннем,

Уся трымціць, гучыць, і прагне, як у сне,

Нарэшце выліцца натхнёным парываннем,

І да мяне ідзе гасцей нябачны рой,

Сяброў, што мараю народжаны маёй.

 

XI

І думак не стрымаць, адважны іх намеры,

І рыфмы лёгкія насустрач ім бягуць,

І пальцы просяцца к пяру, пяро к паперы,

Хвіліна — і радкі натхнёна паплывуць.

Так дрэмле карабель, ў туман схаваны шэры

Але прыслухайся! — спяшаюцца, паўзуць

Матросы ўгору, ўніз — вось ветразі паднялі;

Скрануўся карабель і рассякае хвалі.

 

ХII

Плыве. Куды-ж нам плыць?..



Пераклад: Аркадзь Куляшоў

Беларуская Палічка: http://knihi.com