Уладзімір Караткевіч

Балада пра Вячка, князя людзей простых

Як груганы на трупы з высокае гары

Крыжакі наляцелі на вёскі і бары.

Няшчасная краіна тры доўгія гады

Нагбом хляптала трунак сьмярцей і злой бяды.

 

Цягнулі па кавалках яе ва ўсе бакі,

Загінулі гэроі і здрадзілі князькі.

Агонь любові мужнай у брудных душах згас,

Адзін не здрадзіў Вячка, сумленны хлопскі князь.

 

Параненым і слабым яны яго ўзялі,

Ў кайданы ногі скулі і ў лягер прывялі.

Ад раны, непрытомны, ачнуўся ён тады,

Калі былі далёка айчыны гарады.

 

Меў сілы, каб змагацца і з сотняй варагоў,

Але шляхі да волі замкнулі для яго.

І вырас над палонным закуты ў грозны мур

Гохмайстра цытадэла крыжацкі Мар'ёнбург.

 

Паўзе з ракі на замак пранізьлівы туман,

Крукі круцяцца хмарай над вежай Герэнданск,

За брамай маставою, як перадвесьце бед,

Ўстае Папоўскай вежы злавесны сілуэт...

 

Па вуліцы сьмярдзючай, дзе скупчанасьць і бруд,

Вядуць яго на плошчу. А там чакае суд.

А ў галаве чамусьці ўстае чырвоны сьнег,

Пажары чорных замкаў ў апошні іх набег...

 

Ў агні наперад зь імі ляцелі бітвы дні,

Парчу і аксаміты тапталі ў бруд яны.

За подзьвігі у бітвах супроць крыжацкіх зграй,

За мужнасьць і за гонар трымай адказ, трымай!

 

Тут, як на браме пекла, магла б пісаць рука:

«Пакіньце спадзяваньні – адсюль выводзіць кат».

Але сканаць пакорным і мяккім, быццам пух,

Як бык дурны на бойні, папаўшы пад абух?

 

І просіць перад стратай ён путы разьвязаць,

Каб рукі на імгненьне замлелыя разьмяць.

І ў гэты час апошні перад канцом сваім

Каня яму прывесьці, каб разьвітацца зь ім:

 

«Са мною разам зносіў ён дождж і халады,

Насіў мяне на бітву тры доўгія гады,

Таптаў нагамі лона сталочанай зямлі».

 

............................................

 

І вось каня на плошчу два кнехты прывялі.

І Вячка грыву гладзіць, цалуе ў мяккі нос

І кажа, кажа сябру пра свой жахлівы лёс:

 

«Мой конь, мой конь, мой любы. Як будзеш жыць цяпер?

Канец лясной свабодзе, мой добры, моцны зьвер.

Ты грэбаваў зямлёю, што слалася ў нагах,

Няўжо насіць ты будзеш чужога, варага?

 

Якому не пасуе і назва: «чалавек»,

Ў якога твар, як пятка, не чырванее век.

Не роднае, чужое усё нам тут з табой:

Не так, як на Радзіме, кабылы йржуць вясной,

 

Не так гамоняць дрэвы, не так зьвіняць лугі,

Не так куюць падковы для конскае нагі.

Дапамажы мне, косю, мой бездыханны труп

Не проста дол чакае – ганьба, ганебны слуп».

 

І, выпрастаўшы рукі, меч ката вырваў ён

І сьсёк дубовы чэрап з крутых яго рамён,

І на каня узьвіўся, і ў стрэмя горда стаў

І зноў для бітвы волю ў апошні час дастаў.

 

Меч бліснуў у паветры над лютаю гурбой.

Адзін супроць дзесяткаў – і ўсё ж не прэнг, а бой!

Конь варагоў хапае зубамі і храпіць.

Паўсюль пануе пекла і трупы, як снапы.

 

О, лепей дні пакончыць на полі баявым,

Ніж век глытаць ў кайданах чужынскіх вогнішч дым!

Вось уцякаюць суддзі, вось кроў плыве ракой:

«Я ў Мар'енбург зьявіўся і ён на час, ды мой.

 

Пакуль тугія лукі на вежах не зьвіняць,

Пакуль даўгія стрэлы адтуль не паляцяць».

Але слабеюць сілы, але дрыжыць далонь.

І вось аб труп запнуўся яго любімы конь.

 

«О конь, не давядзецца табе ў лугах іржаць

І ў полі нам з табою ўжо болей не гуляць.

Я ў стрэлах, быццам вожык. Бывай, мой конь, бывай!

Мы болей не пабачым лугі і родны край».

 

Аленя абступілі са зграяй злых сабак.

Ірвуць і разьдзіраюць, сякуць на дробны мак.

І вось з крывёю гордай зьмяшаўся пыл і гразь.

 

............................................

 

Так у баі няроўным загінуў Вячка-князь.

Авой!!!




Крыніца: http://www.rv-blr.com/vershu/view/34243

Беларуская Палічка: http://knihi.com