epub
 
Падключыць
слоўнікі

Уладзімір Караткевіч

Калумбы зямлі нязнаемай

Паэт лахмаціў валоссе кудлатае

І вяртаў можа чатыры гадзіны

Пра гром пасатаў, пра тропікаў шаты,

Пра бег драмадэраў ў барханах пустыні.

Воплескі столь узарвалі ў кватэры,

Ад захаплення салон задыхаўся...

Напэўна, Калумб, адкрыўшы Амерыку,

Лаўраў гэткіх не дачакаўся.

Чытаў ён доўга пра пальмы над стрэхамі,

Пра бойку матросаў у душным труме.

(Паэт, сапраўды, аднойчы праехаў

На кацеры з Поці і аж да Сухумі.)

Паэту на кудлы з чаркай і хлебам

Крылатая апускалася слава.

Жанчыны пабеглі б за ім аж на неба,

Мужчыны галантна шапталі: «Брава».

Калісьці былі «поэты печали»,

«Паэты-трыбуны», «паэты прарочыя»,

А зараз слова «паэт» азначае,

Часцей за ўсё, «улюбёнец жаночы»,

І ціхі шум местачковых баронаў

Гудзеў пад сурдынку ў пакоі людным:

«Ах-ах, мандаліны! Ах-ах, мусоны!

А ў нас так шэра! А ў нас так нудна!»

Я ведаў — яны ненавідзяць новае.

Нашто перад свіннямі сыпаць перлы?

І ўсё ж я ўстаў і абрушыўся словам

На гэту прыбраную зграю памерлых:

Вы сядзіцё тут ад лямпы сінія

І марыце пра піраміды над Нілам,

А што вы ведаеце пра краіну,

У якой вас маці на свет нарадзіла?

Яна вам нудная, шэрая, сумная.

Ясце яе бульбу, ясце яе сала,

А самі былі толькі ў мінскім ДУМе,

Ды чулі аднойчы імя Купалы.

Не бачыце света за ўласнай клумбай

У марах аб нейкім цудоўным раі.

Што вам да тых вялікіх Калумбаў,

Якія край ваш вам адкрываюць?

Пыляцца кнігі іхнія ў крамах,

Забыццю аддалі старыя карціны,

На вежах разбураных полацкіх храмаў

Шыльда: «Распівачна і на вынас».

На ўсё адпіска. Музей? Пачакаем.

Збор вышывак. Некалі прымем меры.

Аддзел этнаграфіі? Як жа, ствараем.

Помнікі бураць? Праверым, праверым.

Што ім з таго, што за кнігу і слова

Народ сем стагоддзяў ставаў у стрэмя?!

Не любяць Радзімы, не любяць мовы.

Хлопы! Іваны без роду, без племені!

Што ж дзіўнага, адукаваныя дамы,

Што вы ў захапленні ад нейкіх пасатаў,

Хамы лічаць заўсёды «хамскім»

Матчыну песню і матчыну хату.

А я не пішу пра чужыя шыроты.

Я джунглі і ў нас адшукаць сумею.

Сцяблінка звычайнай расянкі балотнай

Цікавей жыве за ўсе архідэі.

У дрэвах з мармуру — іх зваць бярозамі,

У вежах з карункавым іхнім уборам

Я добра бачу ўчарашнія слёзы

І сённяшні смех з барацьбою поруч.

Райскія птушкі (сіваваронкі)

Ў джунглях дрымучых (лясах Белавежы),

Ў краі нязнаемым (роднай старонцы)

Ў мімозы сядаюць (у верас бязмежны).

Што мне да кінутых храмаў Мая,

Калі жывуць легенды ў народзе,

Калі на выспах глухіх адкрываю

Крокі мінуўшых тысячагоддзяў.

У нашай краіне ёсць буслы чорныя,

Бабры разумныя, як прэзідэнты,

І жораваў скокі на весніх азёрах.

Чуеце, гора-інтэлігенты?!

Мядзведзі лечацца травамі горкімі,

Шукаючы дзікі часнок на лузе,

Павук-серабранка ў гняздо пад чаротамі

Носіць паветра дзецям пад пузам.

А вы льяцё па чужому слёзы,

Забыўшы радзімы простыя кветкі,

І любіце вершы ёлупаў розных.

Вядома, свінню прыцягвае сметнік.

Маю Радзіму, маю зялёную

Забыць і ў разрад нецікавых сунуць?

Мала вам плюнуць у твары сонныя.

Чакайце! Яшчэ калі-небудзь плюнуць!

А я ў народ мой заўсёды веру,

І для яго як вопытны кормшчык,

Адкрыю найлепшую ў свеце Амерыку

(Вёску Амерыку, што пад Оршай).

 

[1957 г. ?]




Беларуская Палічка: http://knihi.com