epub
 
Падключыць
слоўнікі

Віталь Вольскі

"Грачуны" ці "кагаркі"

 

 

Пакуль мастак піша партрэт Роліча, я размаўляю са старым рыбаком.

Мастак даў на гэта згоду. Ён сказаў, што гутарка яму не перашкаджае. Наадварот, чалавек не будзе сумаваць, і твар яго захавае ажыўлены выраз.

— Толькі позы змяняць нельга, — заклапочана папярэдзіў мастак.

Рыбак добрасумленна стараецца не парушаць гэтай умовы і не варушыцца.

— Ці многа ў вас тут птушак? — пытаю я.

— Ёсць у нас і касачы, і глушцы, і розныя качкі, — ахвотна адказвае стары. — Але найбольш на возеры чаек. Раней яны гняздзіліся ў самым канцы касы. Зробяць ямку-копачку ў пяску і кладуць стракаценькія яйкі. Часам у буру вада залівае пясок і змывае яйкі ў возера, а яны ўсё роўна кладуць на тым жа месцы новыя. Чаек у нас называюць «грачунамі».

Мне ўспомнілася, што ў вершах, прысвечаных Нарачы, нярэдка ўжываецца слова «кагарка», як мясцовая назва чайкі.

— Гэта, мабыць, толькі ў вашай вёсцы так называюць чаек? — пытаюся я.

— Не, — пярэчыць Роліч. — «Грачунамі» называюць іх не толькі ў Наносах, але і ўсюды навокал.

— А што гэта — «кагарка»?

— Не ведаю. Ніколі не чуў такой назвы.

— Хіба чаек не называюць «кагаркамі»?

— Не. Чайкі, і малыя, і вялікія, называюцца ў нас «грачунамі», — настойліва паўтарае рыбак.

Падумаўшы трохі, ён дадае:

— Можа, гэта на Мядзелі так гавораць? Я дапускаю і такую магчымасць.

— Ёсць яшчэ ў нас і кнігаўка. Маленькая, з чубікам на галоўцы, — гаворыць ён далей. — Яйкі яна кладзе таксама ў копцы, але не ў пяску, а на лузе, на балоце. Шмат у нас і чапляў, асабліва ля Нарачанкі. Лятаюць яны ўсюды, але гняздзяцца там, на рэчцы. Стаіць чапля ў вадзе, звычайна на глыбіні з паўметра, і пільнуе рыбу цэлымі гадзінамі.

Павольна, не спяшаючыся, расказвае Роліч пра птушак на возеры, а мастак тым часам працуе над партрэтам.

Іншы раз і ён устаўляе сваё слова ў нашу гутарку і пры гэтым уважліва ўглядаецца ў твар рыбака, крытычна параўноўваючы яго жывыя рысы з тым, што ўзнікае з-пад пэндзля на палатне.

1957 - 1958




Беларуская Палічка: http://knihi.com