㳳

/:


 4
5








³

 

, 13 1864 , , ³, . , , . 11 12 ( 27 28 ) , . ˳ - , ﳢ , . - :

Zpad szybienicy maskouskaj prychodzicca mnie pisać da was i moża astatni raz... Prymi, narodzie, pa szczyrości majo słowa pradśmiertneje... jak dzień z noczaj nia chodziać razam, tak i nawuka praudziwaja nie idzie razem z niewolaj maskouskaj, a pakul jana budzie u nas, niczoho nia budzie. Nia budzie praudy, nia budzie bahaćcia i nijakaj nawuki, adno nami, jak skacinaj, waroczać buduć nie dla dabra, a na pahibiel naszu.

Tamu, narodzie, jak tolki paczujesz, szto braty twaje zpad Warszawy wajujuć za praudu i wolnaść, tagdy i ty nie astawajsia zzadu, no, czapiuszy za szto zmożasz, za kasu, za tapor, i cełaj hramadoj idzi wajawać za swoje czeławieczaje i narodnyje prawa, za swoju wieru, za swoju ziamlu rodnuju. Bo ja tabie zpad szybienicy każu, narodzie, szto tolka tagdy zażywiesz szczaśliwa, kali nad taboj uże maskala nia budzie.

 

Twoj sługa, Jaśka, haspadar zpad Wilni.(1)

 

- , ˳. ˳ , :

, , . , , , , , , . , , , , , . , ࢔. (2)

˳ ࢸ, 糢 , , 22 1864 .

, ˳, , , . , , , . .

1792 , ; 1863 쳔 ; , , , ﳢ , . (3)

, , . . 60- ࢔ ; 80- , .

1867 (Mazziniego) (Powszechnego Aliansu Republikańskiego) (Ognisko Rewolucyjne) -- :

-- -, , ˳ , , .

1870 : Zmowa Kupos Susitarymas Hromadzki Showor; , Pobudce Równości, . Równość, , 50- , , , , : : !, :

, Pereat Moskwa , !

, , , . 1881 , , II, ϳ .

S 1895-96 - . , , 1917 . , , . , , , , , - , . , 쳔 1917 , , ,

, , - . , , , . , . (4)

, , , , 1917 , -.

, Pamętniku z wielkiej wojny (. 3, . 179-80), , Dowbora, , . , , 1918 , , . , POW , 21 , , , . , , , .

- , , ? . , . , , 븢 , , 24 , . , .

- . Ludendorff , , , , , . ( , ) Homan, , (Zeszyty Historyczne, 28, . 101-2).

. 1917 24 25 1918 . , , . , 볢 , , , , ʳ , . , Homana , . POW, , . ̳ , , ̳ Waldemarasa; ³ : , , , . . -- , , ; ̳ , . , ᳢ Waldemarasa, , , ; , , .

̳ , . , ̳ , ̳ , . 15 1918 , 2 3- 1919 , ̳ , -- , , 31 ³ . Wejtko 17 , ࢔. , . , , 8- 1919 , , 볳, 볳 , , , 糢 ; , , , :

( ³ ) , , .

, , , ̳ , , , -- , 볳, 볳, 쳔. , , . , , 1919, . - , , . , , , , . 1919 ̳ , , , ˳. ˳ , :

, (. -) ﳢ .

, 28-30 1919 , -, , . , - , , , , , , - . , , ˳, , , , , , . , Dawida H. Millera (My Diary, t. 18, str. 230-2), , -- , .

, , , , 1919 , - , , . , 28 1919 , , , , 8 1919 ̳ ̳ . , , , :

- , ³, .

. , ̳llera (t. 18, str. 382-3), :

̳ . , , , , , ݢ . .

. ϳ ˔, ³ , , ̳ ϳ, , :

³ , , , ; , - . . ³ , ̳ ˳. ³ , , , .

³ , ̳ , , , .

̳, :

1) ;

2) ³ ;

3) , , , .

³ , Adiutantury Generalnej ϳ - (. 16, .744), , , , ϳ Pro Memoria ˳ (ibidem, t.56, str. 728). ,

,

:

1) ˳ , ˳ , ;

2) . , .

3) ...

࢔ , 쳔 , Pro Memoria :

˳ , , ˳ ³ .

Pro Memoria , . Pro Memoria, , .

. , , 26 .

쳳 , ⳳ ˳, , de facto. , 쳳, , , 12- . , , 18 .. ³ , , , . ̳ (5).

˳, , , , . 8 , 17 , , , ̳ . Antoine de Contschevitch (a Antoine de Loutckvich ) , .

쳔 , . ϳ Ⳣ , , 1918 , ̳ . , , ࢔ . : 4 ϳ , , , , , 곔 (6).

, 4 , ϳ ˳, , , , , :

糢 ,... 糢 , , , .

: 5 6 summa summarum 400 , , , 30% , (Adj. Gen., t. 15, str. 626). ϳ ; , ˳ , , , , - , .

, ; , . , Szczypiornie, .

7-8 , ³ , ³ . , , ,

, , , , , ... 12-본 쒳 , . , , ....

, , , , ³ ,

- , .

, ; :

, , , , . (Naczelnego Wodza W.P) ϳ - . , . , .

, 볔, , ³ . , , , -- , ϳ

, , , . , , , , , ˳ . , , , (Adj. Gen., t.16, str. 972 i 994).

, , .

28 1919 ϳ , . , ,

, , - ...() , .

. , , . , , , . :

( Adj. Gen., t. 18, str. 1269).

, , , :

, , , . , , . , . , . ... ... , - . , ʳ . , , , ... (Kurier Polski, Nr 191 z niedzieli 27.VII.1919).

, 8 , . , . ̳ ˳ 17 , , , , 볳 , , , 볔. :

˳, , ᳳ 㳳 , , , , , . ! (7)

. Dzwon, , 3- , , , ˳ , .˸ Belarus, Nr 44 ,

, , ࢔ ( F. Turuk, Belorusskoe dwiżenje, Moskwa, 1921, str. 51).

, , . 1918 ³ , 쳔 , (Zeszyty Historyczne Nr 26, str. 179), . , , , ; 17.VII.1919 M. Giersa, Hoovera.

, . , . , , - ; .

, , , . , , 1 , . , , ; , , , . Przeglądzie Historycznym, 1974, str. 678, 4 Diariuszu M , :

() . ̳ . , , . , , (Z.W.) , .

, , , , .

ʳ , ϳ, . , , 26 :

, , , ... , , , , , , 쳔 (Adj. Gen. t. 19, str.1407).

, , , , . , ϳ .

1962 ˸ Niepodległości (t. 7, str. 69) , ϳ :

, , .

: , . 21.1.1919, (21 1919). , ; , , 6 ; 19 , ϳ , . , 21 , .

7 ³ . 50.000 , 400. ˳ , , 6% 3 . , 65% -, - ; 28% . ³, , , : .˸, -̳, , (Adj. Gen., t. 18, 1773). 19 ϳ , Д

̳ :

) , , ;

) , , ;

) , , ;

) 븢 (Adj. Gen., t. 19, str. 1596).

, ³, , ѳ , Zorka, - . , . , . , , . (Kurier Polski, Nr 279), . ϳ .

, , ϳ ³ (, ), (-̳). , 1920 (. 5) ϳ ; , ϳ : ϳ , , . , , ϳ , , . , ϳ, Piemonta , .

, , ; . Piemontu .

, ϳ ೢ :

) .

) , .

, ϳ , , ϳ 糢 , - . , ϳ . . , 20 , 27-, 墔,

, , , .

, , , : ..., ..

, , , .

, , , . , , (8).

, , (ϳ ), , , Kurierowi Polskiemu, 287, 1 1919 : . ̳ .

:

... , ... ... ϳ, 22 .. (, , : ..., ; ). . . . . ( ) . , ... , . , ... ... , 糳 ... , ... . ... 1772 ... : -... . , ... , . , .

, ϳ 쳔. , . :

, , ࢒ , PPS 븢 . .

, , . , , .

ϳ . , , . 1917 ,  : , , . .. , . , , , ,  (9). , 1918 , , , ( -- ..) 9 ³ , 20 , 15 . , , 1918 , 71 , 28 . , , - . , 1918 , . , . 90 , , , 50 . , , , , , ࢔, . , , .

. , , , 쳔 ϳ, quasi- . , , , 糢, , , , , , , , , , . , , ࢔.

, , , 쳔, 쳔 쳔 . , , ˸ Ⳣ . -, 25 Kuriera Polskiego 25.1.1920 , , 13 , , , ࢔, . Sochy , , 쳔 50 , , , , , - , : , , : . , , ˳ , . , ࢔, , . , - .

, ϳ, . , , ˸, , -̳, . . . , ̳ Գ , , , . 1920 , , . , , (Kurier Polski, Nry 34,36). , 28 1920 쳢 (Kurier Polski, Nr 73) , , Ⳣ . 1939 . ³, ; ﳢ , 糳.

1919 , , - . , , ϳ -: Piemoncie. 1920 , , 22 1919 . , , M - ࢔ , . , : ; - ³; ̳ ; ..; , , , , , , 30 10,7 (10).

1920 - modus-vivendi . , , , , , -- . , .  . , , . - . , .. 1920 . , ย - , - 20 . -- , . , , , (11) .

, , ϳ . , , , Piemont, . , , . , , , , , .

, ϳ , , 20- ˳, , Գ, . ˳ . ˳ ., 1918 , , 1920 , , , (Adj. Gen. t. 23, str. 3186). 1923 , . ; , 20- Piemonta, , , . , . : , , , , , : ˸, -̳, . , , 1920 . ͳ 糢 , .

, , . ᳢ , , ϳ. , , , 쳔, , . , . , , , : , , ˸ ; , : , , , -̳, , , - ³ , quislingow, , , , , .

. , , , - . , , , ˳, , .

, 113 ˳ - , . 糢 . , . , , , , , , XX hardly less unfortunate, , (12).

, Piemont ; - , -, , . , , , 1919 , - ?

, , . 137, 1920 were beaten to death, and others were treated in a like manner, . 115 , shot as Polish spies 1933 . , 1926 , , 1939 . , , 1939 , , , : 20 , . , . , , 1920 :

, .

, .

 

(1) Pamiętnik wileński, Londyn, 1972, str. 331-2.

(2) Beloruskaja Cerkwia, Nr 26, Chicago, 1964, str. 160.

(3) Pamiętnik wileński, str. 143-154.

(4) R. P. Browder i A. F. Kierensky, The Russian Provisional Governmens 1917, Stanford, 1961, str. 402-3.

(5) Russia 1919, Waszyngton, t. I, str. 380-1.

(6) Pisma, mowy, rozkazy, t. 5, str. 85.

(7) K. Jezowitow, Bełorussy i Palaki, Kowno, 1919, str. 115-6.

(8) Archiwum polityczne Paderewskiego, Warszawa, t. II, str. 359.

(9) F. Turuk, Bełorusskoje dwiżenije, Moskwa, 1921, str. 108.

(10) Dokumenty i materiały do stosunków polsko-radzieckich, Warszawa, t. 2, str. 687-91.

(11) Monachium Baćkauszczyna 1959-60, Nry 482-86, .

(12) I. S. Lubachko, Belorussia Under Soviet Rule 1917-1957, Kentucky, 1972, str. 127 i str. 136; ob. Zeszyty Historyczne Nr 23.

 

..

 

³ - ˲