epub
 
Падключыць
слоўнікі

Алесь Бачыла

Сэрцы, адкрытыя каханню

Слова пра зборнік інтымнай лірыкі «Зорка Венера»

Каханне! Праз усё жыццё нясе яго чалавек, як свой самы дарагі скарб. Яно — агонь і полымя, спакой і любаванне, слёзы радасці і слёзы тугі. І чым вышэйшае яно, тым гарыць ярчэй, як зіхатлівая ранішняя зорка Венера.

Не раз любаваліся ёю закаханыя. Не раз загадвалі на яе свае самыя запаветныя надзеі.

 

Помніш, калі я спаткаўся з табою,

Зорка Венера ўзышла...

 

Гэта... Максім Багдановіч, імклівы і няўрымслівы. І мо таму, што лёс адшкадуе яму кароткае жыццё, з такою прагаю будзе даражыць кожнай крупінкай вялікага пачуцця, углядацца ў неба і прасіць сваю каханую:

 

Каб хоць на міг уваскрэсла каханне,

Глянь іншы раз на яе...

 

Неўзабаве і самога яго не стане... І на зорку Венеру будуць пазіраць іншыя...

Розны ў іх будзе лёс, па-рознаму праявяцца і пачуцці. «Песняй вясны лебядзінаю» загучыць каханне ў сэрцы маладога Янкі Купалы. Загучыць тады, калі жыццё не вельмі будзе песціць увагай яго самога.

І ўсё ж, не зважаючы на нягоды, на жыццёвыя «халады», каханне сагрэе яго нават «у палуцьме, у палусне». І пра сваю каханую ён напіша:

 

Гэткі ў сэрцы сваім збудаваў ёй пасад

І такую ўзлажыў ёй кахання карону,

Як і неба з зямлёю, на божы загад

Не прыдбаюць такіх ні кароны, ні трону!

 

Вершамі Янкі Купалы і адкрываецца кніга любоўнай лірыкі з нябеснай назвай «Зорка Венера».

Сэрцы дзевяноста сямі беларускіх паэтаў б’юцца пад яго вокладкай. І ў кожнага — свой характар, свой чалавечы лёс, сваё каханне. У ім і радасць, і смутак, і нават боль.

 

Год адзінаццаць, а можа, дванаццаць

Сэрца баліць, што не здолеў спаткацца...

 

Гэта з верша Петруся Броўкі «Пахне чабор». Годы не лечаць незагойныя раны. Гады не сціраюць і яркасці пачуцця, калі яно — сапраўднае, калі яно варта душэўнай малітвы.

 

Нат пад жалобнай вопраткай чорнай

Ты адгадаеш стан непакорны.

Ножкі, якімі б на карнавалах

І захапляла і чаравала,

Смуглыя рукі, грудзі тугія,—

Аvе Маrіа!

 

Гэта Максім Танк — пяшчотны і парывісты ў сваіх пачуццях. І тут жа побач вершы Пімена Панчанкі, чый лірычны герой гаварыў пра сябе: «Я спакойны юнак, можа, нават крыху сарамлівы...» Але і ён не ўбярогся ад звабы цёмных бяздонных вачэй.

 

Углыб, углыб усё імчалася

І за сабой мяне вяла:

Хавала вочы, і смяялася,

І нейкай дзіўнаю была.

...Забуду ўсё: сяброў і вершы я,

Ды зберагу да скону дзён

Гарачых вуснаў шчырасць першую,

Ігліцы пах і ліўня звон.

 

Крыху інакш і, можа, больш катэгарычна загавораць пра каханне паэты маладзейшага пакалення...

 

Упадзе на тваё плячо,

Галава —

як на плаху...

 

Гэта Васіль Зуёнак. І гэтак жа катэгарычна ад імя закаханых заявіць Вера Вярба:

 

Не любіце жанчын па міласці...

 

Можна бясконца прыводзіць усё новыя і новыя цытаты. Але яны не заменяць таго пачуцця, якое складзецца ад чытання ўсяе кнігі «Зорка Венера». Яна варта таго, каб узяць яе ў рукі і хоць некалькі гадзін пабыць сам-насам з каханнем. Магчыма, захочацца паспяваць — і тады да вашых паслуг будуць многія вершы, якія даўно ўжо сталі песнямі: «Дзе ты, чарнавокая», «Толькі з табою», «Ты мне вясною прыснілася», «Ручнікі», «Явар і каліна» і інш.

Першы крок зроблены. Тым жа, хто будзе рыхтаваць наступныя зборнікі такога плана, хочацца пажадаць большай жанравай разнастайнасці ў падборы вершаў. Чым больш розных кветак, тым ярчэйшы букет. А магчымасці для гэтага ёсць у беларускай паэзіі. Каханне — пачуццё шчодрае і багатае.

1972




Крыніца: скан

Беларуская Палічка: http://knihi.com