epub
 
Падключыць
слоўнікі

Янка Купала

Над Нёманам

Ціха і плаўна ўдаль коцяцца воды

Вольнага Нёмана ў цёмную даль,

Толькі у часе глухой непагоды

З берагу Нёман не выйдзе амаль.

 

Вербы і вольхі калышуцца глуха,

Сінія хвалі шумяць і бурляць.

Чуткай душою ў такі час паслухай,—

Здасца, там гэтакі голас чуваць:

 

«Гэй, не дзівуйся мой дружа нядбалы,

Што я сягоння так злосна шумлю:

Грудзі здавілі мне хмары навалай,

Пошасць уелася ў матку-зямлю.

 

Сумна мне, сумна, што ўсё тут іначай

Некалі бераг мой бачыў і знаў,

Іншы меў выгляд — не гэткі жабрачы,

Іншы я плыт на плячох сваіх гнаў.

 

Край, дзе жыццё я сваё пачынаю,

Шмат весялей прыглядаўся на свет,

Песні і казкі інакшыя баяў,

Шчасце цвіло ў ім, як макавы цвет.

 

Буйным жыццём усё чыста кіпела,

Слава далёка за мора ішла,

Ворага кожны за плечы браў смела,

Цемра чужынцаў не страшнай была.

 

Панам быў дома і слаўным за домам

Мой, патаптаны сягоння, народ;

Змог ён не толькі знаць штукі з заломам,—

Роднаму слову ўмеў кніжны даць ход.

 

З вольнай дружынаю князь на пасадзе

Вольнаму люду законы пісаў;

Слухалі князя, а князь што не ўладзіў —

Слухаў, што веча яму звон казаў.

 

Чую, ах чую цяпер яшчэ ясна

Той неўгамонны, расходзісты звон...

Сціх, занямеў, аглушылі напрасна;

Ці адазвецца калі болей ён?..

 

Так, так, мой дружа, іначай бывала,—

Не называўся забытым мой край;

«Поўнач» не раз у ім схову шукала,

«Захад» знаў сілу яго неўнарай.

 

Га, а цяперака што гаварыці?..

Ўсе мае скарбы намарна ідуць:

Жыта учора вывозілі віці,

Родныя хвойкі сягоння плывуць.

 

Людзі чужыя змагаюць мне грудзі

З новым парадкам, з адменным жыццём,—

Роднага ж краю тутэйшыя людзі

Ў скуру чужацкую лезуць жыўцом.

 

Я іх не ваблю сваёю ўжо красай:

Вецер інакшы ім дзьме ў галаве,—

Вісла адным усміхаецца ласа,

Тыя, заплюшчыўшысь, пруцца к Няве.

 

Скора сын бацьку, а бацька сыночка

Не распазнаюць адзін аднаго;

Дзеці чужацкія корме ўжо дочка,

Маці працуе на злыдня свайго.

 

Так грамадзяне свабоднага краю

Ёрмы уздзелі, у рабства пайшлі,

Прадзедаў слава лазой зарастае,

Памяць мінуўшчыны дрэме ў зямлі.

 

Рынкам жывога тавару няслава

Край ўвесь зрабіла, загнала на ўбой,

Дзе ўжо лет сотні Масква і Варшава

Торг гругановы вядуць між сабой.

 

Га! ты не слухаеш, бачу, ўжо болей.

Ой, чалавеча, змярцвелы у сне!..

Доўга йшчэ будзеш глухім ты, саколе?..

Камень і вольха перш поймуць мяне!..»

.....................................................................

Гэтакі ў часе глухой непагоды

Чуецца ў Нёмнавай гутарцы жаль.

Сціхне, і плаўна зноў коцяцца воды

Вольнага Нёмана ў цёмную даль.

1911




Беларуская Палічка: http://knihi.com