epub
 
Падключыць
слоўнікі

Янка Сіпакоў

Арыштант

Украінская балада. XIX стагоддзе

 

І зноў марозна доўгая дарога,

Наскрозь прамерзлі нават кайданы.

Ім да Табольска грукаць яшчэ многа,

І вёрсты будзяць, як званы, яны.

 

Мяне зноўку разлучылі

З роспачным Падоллем —

Мусіць, гэткая ў Кармеля

Гараватка-доля.

 

Шлях на катаргу пачаўся

Ад кузні вясковай,

Дзе мяне заланцужылі,

Закулі нанова.

 

Твар нанова стаўравалі,

Хоць таўро ўжо тое

Не было дзе нават ставіць

На чало крутое.

 

Не тужыце, дабралюдзі:

Я і тут вас бачу.

Як успомню гвалт над вамі,

Дык і сам заплачу.

 

Гэта ж трэба, каб у раны

Столькі ўцёрлі солі,

Каб для вас мачылі доўга

Розгі у расоле.

 

Каб прыгонныя красуні,

Быццам бы панятак,

Малаком, грудзьмі кармілі

Панскіх цуцанятак.

 

І ў дарозе чую — мною

Страшыце вампіраў:

«Пачакайце, Кармалюка

Вернецца з Сібіру.

 

Ён тады вам і пакажа,

Як загляне ў «госці».

Вы за ўсё,

за ўсё плаціцьмець

Кроўю, ягамосці!»

 

А вось і лета па Сібіру крочыць.

Нагрэліся, спацелі ланцугі.

Цяжкія стомадні і стоманочы

Матаюць кайданы ў клубок тугі.

 

І раней плаціў спаўна ім

Я за вашы болькі.

Як над дурнямі глуміўся,

Каб вы зналі толькі!

 

Жабракам у торбы сыпаў

Панскія дукаты

І за беднага аднога

Лез на сто багатых.

 

Я круціў над галавою

І на пасавішча

Так кідаў, бывала, пана,—

Што аж вецер свішча.

 

Піў гарэлку ў корчмах з імі,

Піў і на вяселлі,—

Дазнаваліся назаўтра,

З кім яны сядзелі.

 

Пра мяне ў мяне пыталі,

Знаць, дзе я, хацелі.

І я сам ім — сам! — падказваў,

Як злавіць Кармеля.

 

Мне ж таксама давялося

Слёзамі давіцца,

Як з сынамі і Марыяй

Быў на вачавідцы.

 

Горнуцца сыны да бацькі

З радасцю дзіцячай.

Я ж піхаю ад сябе іх,

Хоць душою плачу.

 

А яны не разумеюць —

Зыраць вачаняты,

І спалоханыя вусны

Шэпчуць:

— Тату!

— Тату!

 

Я ж кажу:

— І іх не знаю,

І іхняга енку!

Вы ўзялі за Кармалюка

Ваську Гаўрыленку.

 

На мяне глядзяць малечы,

Потым зноў на маці...

Не, няма цяжэй нічога

За слязу дзіцяці.

 

Дарога чвякае, пад ногі лезе,

І сам у твані тонеш да вушэй,

Набракла восенню і холадам жалеззе

І ад гразі зрабілася цяжэй.

 

Што ж, чакайце мяне, людзі,

З катаргі чакайце,

На свайго Кармалючэньку

Зноў надзею майце.

 

Бізуны,

батогі, плёткі,

Канчукі, нагайкі...

На спіне не зажываюць

Іх шрамы і спайкі.

 

Колькі ў вежах насядзеўся,

Да слупоў прыкуты!

Ды ўсё роўна вырываўся

Я з жалезных путаў.

 

Пад канвоем быў я вольны,

Не баяўся гаўя,

І чым болей было варты,

Тым лягчэй збягаў я.

 

На сцяне ў турме як толькі

Лодку намалюю —

Мы з сябрамі ў яе сядзем

І з-за крат вяслуем.

 

Тройчы з катаргі ўцякаў я —

Дагані Кармаля!

Не, няма такіх кайданаў,

Каб мяне стрымалі!

 

Зноў дамоў вярнуся скора...

Дам я радасць глотцы —

Крыкну так, што цар пачуе:

— Ну, здаровы, хлопцы!

 

І ўжо свабода, блізкая такая,

Казыча твар, знабкі ад ледзяшоў.

І ў думках ён, шчаслівы, уцякае

Адтуль, куды пакуль што не прыйшоў.




Беларуская Палічка: https://knihi.com