epub
 
Падключыць
слоўнікі

Янка Сіпакоў

Касцёр

Чэшская балада. XV стагоддзе

 

Летні дзень спякотаю дыміўся

І давіўся смагай, як смалою.

А ля Рэйна баўна так, спаволі.

Разгараўся прывідам касцёр.

 

У задушным сонечным засціле

Полымя кастра было не бачна,

Толькі чулі людзі, як трывожна

Ля зямлі патрэсквае агонь...

 

Да плячэй накладзеныя дровы

Муляюць рагатымі сукамі,

І вяроўкі мокрыя, як змеі,

Да слупа прыціснулі яго.

 

Што вяроўкі! З імі вязень звыкся

У халоднай цэлі падзямелля,

Дзе ляжаў, прывязаны да бёрнаў:

Днём — за ногі, і за рукі — ўноч.

 

А вось людзі... Хоць сабе і гэты —

Кормны, як свінчо тое, вяльможа,

Што спакусна гэтак адрачыся

Прапануе у апошні раз...

 

Ён яшчэ касцёр можа раскідаць,

Полымя заліць, што ў суччы б’ецца...

І — жывы! — ты ўрадуешся цішы,

Неспатольна ўгледзішся ў палі...

 

Праз чужыя гоні, можа, згледзіш

Гусінец — мястэчка на пагорку,

Што цябе праводзіла у Прагу,

Матчыным замглёнае акном.

 

Помніш,— маці, што вяла да лесу,

Несла гусака табе пад пахаю:

«Вось, сынок, хоць гусаком аддзячыш

Тых, хто цябе возьмецца вучыць...»

 

Помніш, ён залопаў раптам крыллем,

Вырваўся гусак той нечакана.

Колькі ні лавілі — не злавілі:

Не схацеў у Прагу гагатун.

 

Ну, а ты і без яго дамогся

Знанасці вялікае і славы:

Ты ў шыкоўнай вопратцы магістра

Нават каралеву спавядаў!

 

А як ехаў на сабор канстанцкі,

На сабор, які касцёр падпаліць,—

Людзі выбягалі аж за горад,

Каб цябе убачыць хоць здаля.

 

Нават папа — нехта дваццаць трэці —

На саборы збэсціў адлучэнне,

Далучыў ізноў цябе да Бога —

Ненадоўга, праўда, далучыў...

 

Грамату ахоўную ўрачыста

Уручыў, як сябру, імператар:

Ты, Ян Гус, маўляў, недатыкальны

І дадому вернешся жывы.

 

І — касцёр... Каля агню ўжо скачуць

Радасныя, подлыя сугнеі,

Хто на словах — быццам бы святыя,

А на справе — ўсе ерэтыкі.

 

Скачуць, скачуць... Можа, нават з імі

Скача поп з царквы Святога Яна,

Той, што, ў косці ўсё папрагуляўшы,

Бег ад прастытуткі галышом.

 

З імі, пэўна, поп таксама Тынскі,

Што ў алтар прывёў аднойчы дзеўку

І яе залашчыў на прастоле —

Давялося храм наноў свянціць.

 

Тут і ён, архіепіскап Збынек,

Што паліць умее добра кнігі,

А чытаць, дурнота, навучыўся,

Залучыўшы толькі гэты чын.

 

Тут, відаць, і тыя прайдзісветы,

Што зракліся мовы сваёй, звычак,

Што мяняюць чэшскія імёны —

Толькі б іх за немцаў прынялі...

 

Адрачыся? І народу здрадзіць?

Скінуць душны плашч, з агню пашыты?

Прадаваць панесці індульгенцыі

Тым, каго вучыў любіць свой край?

 

Не, ніколі!

Полымя шугае...

Што ж маўчыш, магутны імператар,

Грамата ахоўная затлелася,

Грамата твая, зірні, гарыць?!

 

Што ж прыціхлі, прагныя святошы?

Можа, вы міжволі зразумелі:

За касцёр сягонняшні трывожны

Будзе век апраўдвацца царква.

 

Змоўклі ўсе... А нейкая бабуля,

Дужа ўжо набожная, глухая,

Трэскі папраўляе утрапёна —

Мусіць, каб лаўчэй трашчаў касцёр...




Беларуская Палічка: https://knihi.com