epub
 
Падключыць
слоўнікі

Янка Сіпакоў

Пустэльнік

Руская балада-легенда. XIX стагоддзе

 

Хто я такі?

Пустэльнік, вязень тайгі сібірскае,

Які ахвяруе самохаць сябе гэтай белай цішы.

Вось мая келля самотная,

што ўночы акенцам бліскае,

А ля мяне навокал — апроч звяроў — ні душы.

 

Я толькі што снег расчысціў — бач,

як завея сцелецца! —

Дроў накалоў смалістых, у келлю бярэма ўнёс.

І доўга ў ёй пахла снегам,

марозам і пругкай мяцеліцай,

Пакуль аганёк, нарэшце,

паміж смалякоў не прарос.

 

Паліцца грубка весела...

Толькі падкідваю дровы я.

Снежань...

Як хораша думаць мне каля грубкі такой!

І ў мяне гасцюе мінулае — адолела далі кедровыя!

Божухна! Гэта ж сёння дзень нараджэння мой.

 

Там, у царскіх пакоях,

святочна рыпяць, мусіць, дзверы ўсе,

Там збіраюцца, пэўна, як свята,

мой дзень адзначаць,

А ў мяне тут ціха, спакойна...

І ўсё-ткі дзіўна, ці верыце,—

У сорак восем памёршы —

восьмы дзесятак страчаць.

 

Хто я такі?

Я старац, Фёдар Кузьміч... Пустэльнік,

Які сам сябе тут, на заімцы, у келлю-турму запёр...

А я ж — імператар, людзі.

Каб зналі — здзівіліся б вельмі,

Што я — Аляксандр Першы,

той, што раптоўна памёр.

 

Я нарадзіўся ў Зімнім.

І маё нараджэнне багатае

Адразу ж, з пялёнак,

зрабіла мяне як быццам святым.

Усе навакол несумленныя,

усе навакол вінаватыя,

І толькі адзін харошы,

сумленны і чысты — ты.

 

Што я ні скажу — як хораша!

Што я ні зраблю —

як правільна!

Згінаюцца, запабягаюць —

нібы перад імі Гасподзь

Я знаю:

пад Аўстэрліцам бітва была правалена,

Таму што ніхто не асмеліўся

мне слова сказаць насупроць.

 

Людзі шукаюць святога,

я імі таксама быў створаны.

Я пахвалю — яны рады,

аблаю — ходзяць, як ноч.

І мае міністры, прыдворныя — чорныя,

чорныя вораны —

У рот мне глядзяць аддана,

не зводзяць з мяне сваіх воч.

Хто ж я такі,

каб пакідвацца вашымі лёсамі, бедамі,

Хто ж я такі,

урэшце,

каб вашым сумленнем быць?!

Што я забойца бацькі,

вы, падданыя, ведалі,

Але і нават на гэта усе спрабавалі забыць.

Вось тады і пачаў мне сніцца бацька мой — ціхі,

пакорлівы.

Прыйдзе,

здаецца, сядзе побач са мною ён.

І яго журботныя вочы

гэтак жа сумна-дакорліва,

Тужліва і доўга ўглядаюцца ў свой

(у мой ужо!) трон.

І мне захацелася скінуць

цяжар мае святасці царскае,

І мне ўцячы заманулася ад усяго, ад усіх...

І тады ў Таганрозе памёр гасудар

з паставай гусарскаю,

А ў томскай тайзе з’явіўся

на цара так падобны мніх.

 

У дзікай тайзе акенца — як вока ваўчынае,

белае...

Ціха... Снег зарыпеў пад валёнкамі...

Хтосьці ідзе да агню...

«У імя айца і сына...» —

малітва гучыць скачанелая.

Хтосьці прыйшоў на параду.

Пайду я яму адчыню.

 

Ах, людзі! Якія ж вы дзіўныя.

Вы самі святых ствараеце.

Прагнеце,

каб хоць нехта быў над вамі уладаром.

Ідзяце да мяне па марозе.

І ў мяне развагі шукаеце —

У таго, хто не змог вас разважыць,

будучы нават царом.




Беларуская Палічка: https://knihi.com