epub
 
Падключыць
слоўнікі

Янка Сіпакоў

Сяўба

Беларуская балада. ХХ стагоддзе

 

На папялішчы, на пачарнелым

Яна сядзела — жанчына ў белым;

На чорнай пляме відна здалёку,

Нібы цяпельца ў халодным змроку,

Ля галавешак — былога ганка —

Сядзела ў одуме партызанка.

А навакола вясна буяла,

Трава пад попелам бушавала,

Трава рассоўвала ўбок вуголле —

Жыццё ірвалася зноў на волю.

І ўжо фашыстаў — нідзе, нікога,

Ідзе, вяселіцца перамога,

І ёю пахне усё на свеце:

Лісцё і неба, зямля і вецер,

І папялішча, дзе каля ганка

Сядзіць у одуме партызанка.

А на каленях — дзіцячай жменькай

Ляжыць вузельчык, такі маленькі,

Дзе знемагае ўжо столькі летаў —

Сяўбы чакае насенне кветак:

У садку сваім семя тое

Яна сабрала перад вайною

І з таго часу з сабой заўсёды

Яго насіла ва ўсе нягоды,

Як талісман той блюла на радасць:

З ім прахадзіла яна блакады

І праз балоты яго, сухое,

Як порах, несла над галавою —

Збудзіць баялася ў ім, ціхмяным,

Бучную сілу жыцця зарана.

Бо калі зерне ды прарастае,

Хто ў вузялочку яго ўтрымае?!

Яна развязвала дужа рэдка

Вузельчык гэты, дзе млелі кветкі

Упершыню яго развязала.

Калі мужа свайго хавала —

У маёвае тое ранне

Сябры прынеслі яго з задання...

Закрасаваліся на магіле

Зноў кветкі тыя, што так любілі

Іх даваенны гарод, каторы

Яны, звязаныя нават, снілі...

Тады ў вузельчык сыпнуўся порах

(Яна набоі рабіла мальцам,

І парашынкі прыліплі к пальцам).

А ў другі раз насенне брала,

Калі сына свайго хавала —

Яго прывезлі з цяжкога бою

З ацежалелаю галавою...

Зачырванелі над хлопцам макі...

А ў вузел трапіў панюх табакі

(Крышыла маці табаку мальцам,

І парашынкі прыліплі к пальцам).

А ў трэці раз яго развязала,

Калі дачушкі малой не стала,

Яе заняньчыў касцісты голад —

Яна памерла ў блакадны холад.

І засталося дзяўчо ў той выспе,

Над выспай кветак гародчык выспеў,

А ў вузялочку запахлі крошкі.

(Дзяўчынка хлеба прасіла трошкі,

Збіралі крошкі ўсе па кішэнях,

Сабралі крошак цэлую жменю,

Ды толькі позна — дзяўчо згарэла...)

Таму сягоння на пачарнелым

На папялішчы вясновым ранкам

Сядзіць самотная партызанка...

А з вузялочка, што у прыполе,

Зярняты прагнуць упасці долу —

Як цягне, цягне іх да зямліцы,

Каб абудзіцца, праз дзёрн прабіцца!

Вось партызанка ўзнімае вочы,

Яна развязвае вузялочак,

Нібы пупышка — набухлы гэткі...

— Ўзыходзьце, кветкі, буяйце, кветкі!

Не асыпайцеся вы ніколі —

Перамажыце той чорны колер,

Які зялёным, вясновым ранкам

Сустрэў няветліва партызанку.

А калі можаце — хоць бы трошкі!—

І вы ўзыдзіце, хлебныя крошкі.

Як будзе голад — і ўдзень і ўночы

Хай лазяць дзеці у мой гародчык!

Яшчэ прашу я — ўзыходзь, табака!

Я зацягнуся табой са смакам,

Бо я прывыкла курыць задужа —

Куру за сына, куру за мужа...

І толькі порах — мой даўні вораг,

Не узыходзь, не дамешвай гора!

Звяжыце моцна яго, карэнні,—

Хай задыхнецца ў зямных скляпеннях...

На папялішчы на пачарнелым

Яна хадзіла — жанчына ў белым...

На чорнай пляме відна здалёку,

Нібы цяпельца ў халодным змроку.

Ля галавешак — былога ганка —

Кветкі сеяла партызанка.




Беларуская Палічка: https://knihi.com