epub
 
Падключыць
слоўнікі

Карусь Каганец

Бывалы Юр у Мінску

— Трэк... мг... трэк... трэба пайсці за імі паглядзець, што такое трэк, бо хоч не мала свету з’ездзіў, а трэка не бачыў.

Так размышляў Юрка Мілюк, ідучы па самай доўгай вуліцы нашага горада.

— А, бач!.. Здаецца, Пракоп?

— Ён самы, а вы чы не Юры Мілюк?

— Але ж.

— А я і не пазнаў бы, каб не загаварылі.

— Бо даўно ж і бачыліся, гэта ж яшчэ як на Капказі не быў. А ты тутака служыш, чы што?

— А як жа, вось у гэтым доме дворнікам, а вы докуль ідзеце?

— А вось іду трэка пабачыць, што за штука такая. Іду — чую, гэтыя паны кажуць да сябе: «Пойдзем на трэк». Я думаю, што за трэк, і пайшоў за імі назіркам. А ты бачыў калі трэк?

— А-ей, чы раз!.. Толькі там дарам не пусцяць, трэба білет браці.

— А шмат плаціці трэба?

— Не лішнее... Па залатоўцы.

— А можа, маеш час, так пойдзем разам, я і за цябе заплачу?!

— Ну што ж, хадзема! Ну, што ў вас чуваць? Здаровы ўсе?

— Ат, што... Ад ліха ціха, добрага не чуваць... Жывём сяко-тако, дзякаваць богу. А гэта што за гай?

— Губернатарскі сад называецца, тут гарадскія гуляць ходзяць. Тутака і трэк, і тэатр ё, і рэстаран... Вось і трэк. Тутака ў гэтай будцы білеты браць трэба.

— А дзе гэта музыка іграе?

— А тутака ж на трэку...

— Так на ж табе, Пракопе, дзве залатоўкі, вазьмі білеты! Чы бачыш, які кленнік харошы?.. Эх, каб мне такі.

— Та вот лепей пойдзем! Наце білет! Толькі схавайце добра, каб не згубіці!

— А гэта што за паветка? Там нейкія цацкі відаць.

— Гэта тут у цэль страляюць, у гэтыя цацкі.

— Хіба яны плату вялікую бяруць за гэта, бо адкуль жа б гэтых цацак пабраліся!

— Та з гэтай стрэльбы нічога не папсуеш, толькі лясне, як бы гарошынай кінуў. А бяруць, добра не ведаю колькі, здаецца, чы не па грыўні, а мо і па саракоўцы... Не ведаю.

— А гэта шыбеніца што азначае?

— Гэта ж гімнастыка, тутака панскія дзеці чапляюцца, а гэта гыганы...

— Але... Гэта я адразу не разабраў. Вот мой божа! І гарадскія маюць ахвоту чапляцца... Нашы то за птушкамі, а яны птушак не маюць, так вось яну штуку прыдумалі. А дзе ж той трэк? Нешта я ніяк не цямлю, што гэта трэк.

— А вось гэта кругловіна.

— Так вось што трэк!.. Гэта ж тут на ласіпедах ганяюцца адзін за другім. А гэта пасярэдзіне што?

— Гэта?.. ай, та я і забыўся. Сапраўды, чакай!.. Здаецца, тры... гу... на. Ага, трыбуна — тутака пузатыя паны засядаюць і глядзяць, як падхорцістыя панічы кругом лятаюць, каторы каторага абгоніць.

— Цяпер я цямлю. А, бач, што гэта, чы гэта яны нарокам так у кучу ссыпаліся?

— Да дзе ў ліха нарокам... Адзін як скінуўся, так другі, разагнаўшыся, не можа здзержаці і валіцца на яго, а на таго трэці, і так усе.

— Калі так, то, пэўна, ім не да смеху, але здалёку гледзячы, так дужа ўцешна. Быў я ў цырку, так і там хораша скачуць, та ўсе на адзін лад, а тутака: той выпучыцца, той скуліцца, той на бок перакрывіцца, той носам, той патыліцай, а ўсе рукамі і нагамі махаюць, быццам што злавіці хочуць. О! так аднача ім добра падаставалася... Бачыш, як крыўляюцца? Адзін так сам і не ўстане... Вось так забава! А паветкі гэтыя навошта?.. Ага, тут у невашта іграюць... у шашкі, чы што?

— Не, гэта не шашкі; у шашкі — так усе хвігуркі аднакай формы, толькі адны белыя, другія чорныя, а тут, бачыце, усякія: і малыя, і вялікія, то як бы вежы, то як коні, а гэтасама вышша-то караля азначае, трошкі меншая — то каралева... Гэта па-расійску «шахматы» называецца, а паны называюць «шахы». А ў той паветцы нейкія галкі кідаюць, адно не ведаю, як ту ігру называюць.

— Давай лепш музыкі паслухайма! Гэта лепш за ўсё.

— Так сядзьма вось на лаўку! Яны ж дзеля таго пастаўлены.

— Калі блізка вельмі, неяк глушыць. Пойдзем хіба на гору, у гэны хвойнічак, там пасядзім!

— Ідзема!

— Але тут такі месца харошае...

— Ат, нішто; і ўсё ж такі троха маркотна на старане, злашча, як касьбу згадаеш.

— А каб гэта, Пракопе, нам у тэатр пайсці? Яшчэ ні разу не быў.

— Абы грошы.

— А колькі ж трэба?

— Зараз пабачым. Хадзем! Вось бачыце, вашэць, чырвону паперу наклеену? Там напісана.

— Гэта на той стадолі?

— Але... Гэта не стадола, а тэатр.

— Ага. Я перш думаў, што гэта бровар, але бачу — вокан няма, ні комінаў, так змеркаваў, што стадола. Ажна гэта тэатр, мг...

— Сягоння іграць будуць «Хаджы-Мурата», а найменша плата, на галёрцы — семнаццаць капеек, толькі там стаяці трэба.

— Ну, то што?.. Чы мы не прывычны?

— Толькі яшчэ рана... тут пішуць, што зачынаюць прастаўляці ў дзевяць часоў, а цяпер восьмы. Вашэць, мяне тутака пачакайце. Я толькі збегаю...

— А ты мяне знойдзеш?

— Знайду, толькі не адходзьце далеча...

— Хаджы-Мурат... гэта штось як бы капказскае. Як бы бісурманьскае імя... Бачыш, як здароўкаецца... адно мак зацвіў... вось зачырванелася... А вот і Пракоп.

— Вашэць тут? Хадзема білеты браць!

— Каб ты, Пракопе, ведаў... ха-ха-ха!.. што я тутака чуў і бачыў... ха-ха-ха!..

— Потым скажаце, цяпер бярыце білеты! А то дайце грошы, я вазьму!

— На, браце. Ха-ха!.. Вось так пацеха...

— Наце! хадзема месца заняці, а то потым не ўбіцца! Што вы такое смешнае ўбачылі?

— Та як тут не смех? Стаю я гэта, бачу: ідуць тры панічы як панічы, а насустрэчу ім якась пані садзіць. Пані маладая, ніштавата сабою, у капелюшы з рашато. Толькі мя зацікавіла, што яна на аднаго з тых панічоў неяк углядаецца. Ён пакланіўся і далей хацеў ісці, та яна яго прытрымала: «Чаму гэта, пытае, пан к нам ніколі ўжо не заходзіць?» — «Часу не маю, усё занят».— «Так ідзём цяпер!» — «Не магу».— «Чаму?» — «Так... у тэатр іду».— «Ага... так прыходзь, пан, заўтра!» — «Добра... а калі пані дома бывае?» — «Хоч калі, буду чакаці».— «У восьмым часу можна?» — «Чаму не? Але прыходзь, пан, раней, штоб даўжэй разам пабыць!» — «Што?.. Можа, і даўнейшы часы можна будзе памянуць?» Пані пачырванела і кажа: «А што ж...» — «А муж?..» — «Мужа дома нямашака, але каб і быў, то нічагутка... Ён добры... Ну, бывай, пан, здароў! Чакаю».— І гэтак пры народзе, чы ж гэта не смех? Ха-ха-ха!

— Чы гэта навіна! У нас гэта часта бывае. Нашто ўчора, вось на гэтай дарожцы, на той вось лаўцы, тры панічы і тры паненкі па пары абняўшыся сядзяць і чым дужы цалуюцца. Ну, але годзі! Трэба ісці, бо зараз прастаўленне зачнецца.

— Э... а на трэку такі музыка харашэй іграла... Ну, а чаму гэта ніякага прастаўлення не відаць?

— Чакайце, зараз гэту завесу чырвону падымуць.

— А, бач! Вось дзе завеса прадрана, так праз тыя дзіркі відаць, як якіясь людзі там варушацца.

— Цсы, ужо вось падымаюць.

— Уга, так іх тутака шмат! І што гэта за народ прастаўляецца? Хіба запарожцы?.. Бо я на малюнках бачыў — так такая ж вопратка. Та як мне дзед павядаў, то ў нас усё дваранства ў гэтакіх кунтушках хадзіла.

— Сказаў бы, та сам не ведаю.

— А гэты, што сядзіць і гарэлку п’е, то саўсім расейскі ямшчык, адно браню мае. Чакай, хіба гэтага паніча спытаю!

— А што такое?

— Што гэта за народ і што яны прастаўляці будуць?

— Гэта грузіны, а прастаўляці будуць, як лезгін грузінску дзеўчыну ўкраў, нарачону аднаго малайца, а яна ад лезгіна ўцякла, і калі таго лезгіна злавілі і хацелі расстраляці, аказалася, што гэта яе брат быў.

— Выбачце, панічку, але яны неяк на грузінаў не пахожы... Я, бачыце, троха жыў на Капказі. Яны то носяць кунтушы, та не такія зяхратыя. Што я бачыў, так суконныя цёмныя, а найболей саўсім чорныя або шаўковыя серабрыстыя з ліловым пералівам. Толькі падбіўку зяхрату даюць, і кунтушы іхнія доўгія, аж па костачкі, а рукавы аж па лыткі вісяць. І гэта толькі старшыя дваране, а маладзёж то ўсе ў чаркесках гуляюць.

— А хто іх знае. Можа, у тэатры вопратак грузінскіх няма.

— А хто гэта? Мяснік якісь, чы што?

— Гэта ж Хаджы-Мурат, лезгін, каторы мае грузінку ўкрасці.

— Цікавасць! Я колькі быў на Капказі, так пузатага лезгіна не бачыў, бо і дзе ж яму па гэтакіх гарах пуза цягаці. А яны ж як козы чапляюцца... Яны ж не жывуць пры месцы як другія, бо яны гарачыні не любяць... На лета ідуць у самыя горы, а на зіму на ніз спускаюцца.

— Так вы бывалы чалавек.

— Ат, паездзіў па свеце. Бачыце, я ў дохтара служыў... Так за ім...

— А вось і грузінкі выйшлі. А вось і маладая... Гэта яны нарачонага выйшлі спаткаці.

— Мг!.. Чаму гэта я што бачыў, то ўсе ў чорнай вопратцы, як манашкі, толькі на лобе абручык залацісты, так у пальцы два шырыні... Гэта лезгінкі і татаркі ў чырвонае адзяюцца, толькі татаркі паверх белае пакрывала яшчэ накідаюць. Дзякую, панічу, што аб'яснілі.

— Ну, Пракопе, мо пойдзем да мяне, павячэраем?!

— Яшчэ ж гэта не канец. Яшчэ дзве часці будуць.{бу-

— А бог з імі, калі нічога ўцешнага няма... А то паглядзім другой часці. Аднак звоняць ужо... Можа, будзе весялейша.

— Ну што, як гэта спадабалася вашэці?

— Ат, мала. Адно гэты Давыдка так пацешны. Найболей як стаў прыказваць, а злашча пра Манджурыю, як нашы рускія храбрацы ўсё ліха забралі... ха-ха-ха!.. Но!.. Але ідзём!




Беларуская Палічка: http://knihi.com