epub
 
Падключыць
слоўнікі

Лідзія Сяйфуліна

Паўлушкава кар'ера

Ух, і мароз! Як ні цісніся ў камячок - прабярэ да касцей. Апранаха ж вельмі ліхенькая: маміна кофта зусім выцерлася. Худзенькая шыя ўся наверсе і зрабілася шыза-чырвоная ад холаду, ногі з хадакоў вылезлі. Не замерзлі адны вялікія вочы, што ўжо атупелі ад болю, яны разгублена глядзяць на белы будынак вакзала. Народу вельмі многа, ідуць і туды і сюды, а папытацца няма ў каго. У шумнай заклапочанай мітусні натоўпу маленькая фігурка астаецца адзінокая.

Ці ён прыехаў, ці не?

Сібір жа вунь якая вялікая. Высаджваўся ў Чалябінску, бадзяжнічаў па Омску. Але штосьці кепска атрымліваецца. Галоўнае - месцаў няма, а Паўлушка нясмелы. У Чалябе, каля аддзела народнай асветы, хлапчукі набілі і, што настарцаваў, адабралі. Пайшоў зноў на цягнік.

Ехаў і ў вагоне, і на пляцоўцы, і ў прыбіральні (дух цяжкі, а так нічога - цёпла), і ў скрыні пад вагонам. У Омску зноў адлупцавалі. Праўда, тут трохі і зарабіў за што - піражкі ў адной пані з багажу ўкраў. А быццам бы такая ўжо ласкавая была, усё выпытвала, пакуль аціраўся каля яе:

- Куды едзеш? Дзе бацькі?

І шкадавала:

- Ты, - кажа, - у аддзел народнай асветы! Яны абавязаны... Хіба можна? Раздзеты, галодны!!!

- Месцаў няма, - паныла цягнуў Паўлушка.

А яна закусвала. Адвярнулася, дык Паўлушка хоп з кашолкі піражок!

Убачыла... Як завішчыць! Ну, збілі. Такім чынам... зноў паехаў.

Дык цяпер прыехаў ці не?

Стаіць Паўлушка на платформе. Таўхануць - адыдзе. Прабяжыцца крыху, зноў стане. Есці вельмі хочацца... Учора еў. Сунулі як падарэйку. Красці страшна: балюча б'юць, а костачкі і без таго баляць.

Мароз даймае. Вочы не замерзлі, а плачуць. Ад холаду слёзы льюцца, і ўжо трэсці пачало. Трэба ў горад.

У каго б гэта папытацца, куды ісці?

Вось гэты быццам нічога. І таксама адзежка неважнецкая.

- Дзядзечка, як у горад прайсці?

- А чаго табе ў горад? Чаго там не бачыў? Такіх там і без цябе поўна.

З вышыні на дробненькага, скурчанага глядзяць усмешлівыя вочы. Падбадзёраны Паўлуша па звычцы хлусіць:

- Брат там у мяне. У кульерах служыць.

- Хлусіш, хлопец. Дзе ў кур'ерах?

- А ў гэтай... як яе... у чаке, - выгаворвае першае, што трапіла на язык.

Дзядзька ў кепскай вопратцы смяецца:

- Бач ты яго, што прыдумаў? Ну бяжы, галышня... куды-небудзь ды трапіш. У чаку ці куды... Ідзі за вакзал...

Паказаў дарогу. Смяецца, а вочы шкадуюць.

- Эх ты, чака!.. Здохнеш, як верабей... Ну, добра, бяжы... На вось, вазьмі.

Выняў з кішэні кавалак хлеба, падае. Пабег Паўлушка. У кулаку мёрзлы хлеб. Прагна хапае яго на бягу. Нічога, тут пашкадавалі.

Ужо цямнее. Горад нішто сабе. Народу шмат.

- Дзядзечка, дай на хлеб!

- Цётачка, падарэце на кавалачак хлебца!

- Таварыш, дзе аддзел народнай асветы?

На хлеб не далі. Многія просяць. Аддзел народнай асветы зачынены. Зайшоў з двара. Мужык у паўкажушку сказаў:

- Заўтра прыйдзеш. Бачыш жа, ноч. Ды па двары не цягайся. Яшчэ сцібрыш што-небудзь.

Зноў на вуліцы. Аўтамабіль ту-ту-ту... Гудуць, шумяць, нясуцца... Коні па мёрзлай дарозе выстукваюць. Народу колькі! На вуліцах відната.

- Дзядзечка, дай на хлебца кавалак.

- Цётачка...

- Таварыш...

Не даюць.

Хлапчукоў на вуліцы многа. Гандлююць:

- Папяросы найвышэйшага гатунку!

Эх, каб гандляваць! Капусты гарачанькай на барахолаўцы купіў бы. Ногі нешта не ідуць. Галоўнае, што стаміўся. Есці ўжо і не хочацца.

Рукі, бачыш, белымі арламі. Трэба на вакзал. Там пераначаваць. Кепска ногі ідуць. Хутка вакзал... Трэба адпачыць усё-такі. Прытуліўся цёмным камячком да плота.

Спаць хочацца.

Дзіва якое! Мамка і тата тут... А памерлі ж даўно...

Соладка спіцца.

Прыстыў да плота цёмны камячок. Заплюшчыліся вочы, больш не пытаюць.

Скончылася Паўлушкава кар'ера.

 

1921



Пераклад: Павал Місько

Беларуская Палічка: http://knihi.com