epub
 
Падключыць
слоўнікі

Уладзімір Маякоўскі

Размова з фінінспектарам аб паэзіі

Грамадзянін фінінспектар!

                         За турботы прабачце.

Дзякую...

         крэсла не трэба...

                           мы пастаім...

У мяне к вам

            справа

                  далікатная, бачыце:

аб месцы

        паэта

             ў рабочым страі.

Сярод

     трымаючых

              лабазы і ўгоддзі

і я абкладзен

             і павінен карацца.

Вы патрабуеце

             з мяне

                   пяцьсот у паўгоддзе

і дваццаць пяць

               за непадачу дэкларацый.

Працы

      любой

           мая праца

                    кроўна.

Зірніце —

          як многа ўжо страціў я,

якімі

     вытворчасць

               выдаткамі поўна

І колькі затрат

               на адзін матар’ял.

Вам,

    напэўна, вядома

                   з’явішча «рыфмы».

Ну, радок,

          скажам,

                 скончыўся словам

                                  «байца»,

і тады

      праз радок

                мы, склады паўтарыўшы,

ставім,

       к прыкладу ўзяць:

                        «ламцадрыца-ца».

Сказаўшы па-вашаму,

                   рыфма —

                           вексель.

Праз радок улічыць! —

                      вось распараджэнне.

І шукаеш

        драбніну суфіксаў і флексій

ў апарожненай касе

                  скланенняў

                            і спражэнняў.

Пачнеш гэта

           слова

                ў радок усоўваць,

а яно не лезе,

              націснуў — зламаў.

Грамадзянін фінінспектар,

                         чэснае слова,

паэту

     словы абходзяцца не дарма.

Сказаўшы па-нашаму,

                   рыфма —

                           бочка.

Бочка з дынамітам.

                  Радок —

                          фіціль.

Радок дадыміць,

               узрыў загрукоча, —

ў паветра

         горад

              страфой ляціць.

Дзе знайсці,

            на які тарыф,

рыфмы,

       каб імі забіць, як нацэліш!

Можа,

     пяток

          небывалых рыфм

толькі і застаўся,

                  што ў Венецуэле.

Аблытан авансамі,

                 жахлівыя

                         бачу сны.

Пацею ад пошукаў —

                  заўсёды не дома я.

Грамадзянін,

            улічыце білет праязны!

— Паэзія

        — ўся! —

                 язда ў невядомае.

Паэзія —

         здабыча радыя тая-ж.

Грам здабыча,

             працы — гады.

Для адзінага слова

                   прагартаеш

тысячы тонаў

             слоўнай руды.

Але як

      спапяляюча

                слоў тых пякучасць

побач

     з тленнем

              сырых яшчэ слоў.

Словы гэтыя

           рухацца вучаць

сэрцы мільёнаў

              дзесяткі вякоў.

Бясспрэчна,

           паэты ёсць розных радоў.

У колькіх паэтаў

                лёгкасць рукі!

Цягне,

      як фокуснік,

                  з роту радок

і ў сябе,

         і ў другіх.

Што гаварыць

            аб лірычных кастратах?!

Радок

     украдзены

              ўставіць — і рад.

Гэта

    звычайнае

             зладзейства і растрата

сярод ахапіўшых краіну растрат.

Гэтыя

     сёння

          і вершы і оды,

рэву каторых

            спачынку няма,

ў гісторыю

           ўвойдуць,

                    як накладныя расходы

на зробленае

             намі —

                    двума ці трыма.

Пуд,

    як гаворыцца,

                 солі сталовай

з’еш

     і сотняй папірос клубі,

перш чым

        здабыць

                каштоўнае слова

з артэзіянскіх

              людсіх глыбінь.

Адразу

      ніжай

           падатка рост.

Скіньце

        з абкладання

                    нуля калясо!

Рубль дзевяноста

                сотня папірос,

рубль шэсцьдзесят

                 сталовая соль.

У вашай анкеце

               пытанняў маса!

— Меліся выезды?

                Для чаго? —

А што,

      калі я

             дзесятак пегасаў

загнаў

      за апошніх

                15 год?!

У вас —

        становішча маё ўлічыце —

пра слуг

        і маёмасць

                  з гэтага вугла.

А што,

      калі я

             народа вадзіцель

і адначасова —

              народны слуга?

Клас

    гаворыць

            словамі нашымі,

а мы,

     пролетарыі,

                лакаматывы пяра.

Машыну

      душы

          з гадамі знашваем.

Кажуць:

       — Спісаўся,

                ў архіў,

                       пара! —

Усё меней любіцца,

                  ўсе меней дзярзаецца,

І час

     стаў з разбегу

                   мой лоб крышыць.

Прыходзіць

          жахлівейшая з амартызацый —

амартызацыя

           сэрца і душы.

І калі

      гэта сонца

                вепруком рассыцеўшым

узыйдзе

       над будучым

                  без жабракоў і калек, —

я

 ужо

    згнію,

          пад плотам скалеўшы,

побач

     з дзесяткам

                маіх калег.

Падвядзіце

          мой

             пасмяротны баланс!

Я знаю,

       я смела сцвярджаць магу:

на фоне

       сённешніх

                дзяльцоў і пралаз

я буду

      — адзін! —

                ў непралазным даўгу.

Сірэнай раўці —

               гэта

                   доўг паэта,

ў тумане мяшчання,

                 у бур кіпенні.

Паэт

    заўсёды

           даўжнік сусвета —

ён плоціць

          на гора

                 і процанты

                           й пені.

Я

 ў даўгу

        перад Брадвейскай лампіёніяй,

перад далью Багдадскіх нябёс і дарог,

перад арміяй Чырвонай,

                      перад вішнямі

                                   Японіі —

прад усім,

          пра што

                 напісаць не змог.

А зачым

       наогул

             гэта шапка Сене?

Каб — рытмам і рыфмай

                     прыцэл бяры?

Слова паэта —

              ваша васкрасенне,

ваша неўміручасць,

                  грамадзянін канцылярыст.

Праз стагоддзі

              ў папяровай раме

вазьмі радок

            і былое вярні!

І ўстане

        дзень гэты

                  з фінінспектарамі,

з бляскамі цуд

               і смуродам чарніл.

Сённешніх дзён

              жыхар пераконаны,

выпраўце

        ў энкапеэс

                  на неўміручасць білет

і, вылічыўшы дзеянне вершаў,

                мой заробак законны

раскладзіце

           на трыста зім і лет.

Ды сіла паэта

              не толькі ў гэтым,

не ў тым, што

             ўспамянуты будзеш

                              у будучым

                                      ты.

Не!

   і сёння

          рыфма паэта —

ласка

     і лозунг,

              бізун

                   і штык.

Грамадзянін фінінспектар,

                        я выплачу пяць,

не пакінуўшы

            ў лічбы

                    ніводнага нуля.

Я

 па праву

         патрэбную пядзь

сярод

     бяднейшых

              рабочых і сялян.

А калі

      вам здаецца,

                  што ўсяго спраў —

гэта карыстацца

               чужымі славясамі,

то я

    адракаюся

             ад пяра

і можаце

        пісаць самі!

 

1926



Пераклад: Уладзімір Шахавец

Беларуская Палічка: http://knihi.com