epub
 
Падключыць
слоўнікі

Словарь религиозных и богословских терминов церковнославянско-белорусский

Предисловие

Библейская комиссия Белорусской Православной Церкви одну из своих главных задач видит в том, чтобы накапливать, разрабатывать, надлежащим образом испытывать и внедрять в современное употребление тот фонд лексики, который может служить утверждению национального языка как языка церковного, пригодного для богослужебного употребления. Сейчас, по благословению митрополита Минского и Слуцкого Филарета, составлен короткий цековнославянско-белорусский словарь религиозных и богословских терминов. Комиссия осознаёт, что далеко не все предложенные решения могут восприниматься однозначно, и будет признательна за предложения и критические замечания. Главное, чтобы критика не была самоцельной, а замечания – оторванными от реального опыта, состояния и перспектив существования Церкви, и чтобы все мы вместе ощущали ответственность за дело. Мы предлагаем словарь вниманию наших читателей для широкого, соборного обсуждения.

Общеизвестно, что важнейший показатель уровня развития и статуса языка – стабильная укоренённость его в традиционном богослужебном употреблении при наличии совершенных, общепринятых переводов Священного Писания на этот язык.

В этом отношении и истории, и современному состоянию белорусского языка присущи значительные противоречия. Интерпретируются они по-разному, хотя обусловлены прежде всего тем, что наш национальный язык до сих пор полноценно не употреблялся в качестве сакрального.

Приходится констатировать, что и сейчас ещё нет окончательно утверждённой белорусскоязычной системы терминологии христианского учения и богослужения, равно и совершенных переводов священного Писания, а также необходимого свода литургических текстов, молитвословия, именословия. Более того, нет согласованности в использовании самых основных понятий и даже в именовании Господа. Достаточно, например, вспомнить:

Ангел – анёл – анел – ангіл – анял;

Благавешчанне – Багавешчанне – Дабравесце – Дабравешчанне – Добрая Вестка – Добрая Навіна – Звеставанне – Зьвеставаньне;

Праабражэнне – Перамяненне – Пераўвасабленне;

Ражджаство – Ражаство – Ражство — Раство – Божае нараджэнне – Каляды;

Уваскрасенне – Уваскрэсенне –Уваскрэсеньне – Уваскрысеньне – Ускрэсеньне – Згробуўстанне – З мёртвых устаньне – Устанне з мёртвых;

Узнясенне – Узьнясеньне – Увазнясеньне – Унебаўшэсьце;

Гасподзь – Госпад – Госпадзь – Пан – Гаспадар –Усеспадар – Спадар – Уладар – Уладыка; Cпас – Спасіцель – Ратаўнік – Збавіцель – Збаўца; Суцяшыцель – Суцешнік – Пацяшыцель...

Безусловно, тут налицо проявления многоконфессиональности, разных духовно-культурно-языковых традиций Беларуси. А в наше время, кроме всего прочего, наблюдаются противоречивые тенденции развития и «обновления» языка, которые, проникая в религиозную сферу, усложняют языковой вопрос даже внутри одной конфессии. Не секрет. Что упомянутые тенденции проистекают из желания отмежеваться от русского языка и, соответственно, более всего затрагивают Православие. Это проявляется и в категорическом отрицании церковнославянизмов, которые ошибочно считают русизмами, и в произвольном перетолковывании ряда понятий ради их формальной «белоруссизации», и в искусственном словотворчестве, игнорирующем не только богословие, но и вообще опыт Церкви, уже более тысячи лет существующей на наших землях и непрерывно (!) сохраняющей и спасающей своих верующих-белорусов ради жизни вечной.

 

* * *

 

А

Агиасма – агіясма.

Агиография – агіяграфія.

Агиология – агіялогія.

Агнец – 1) ягня; 2) (Хрыстос) Агнец; 3) (частка прасфары) агнец.

Агница – агніца.

Ад – пекла.

Акафист – акафіст.

Акафистник – Акафіснік.

Аксиос – аксіяс.

Аллилуия – алілуія.

Амвон – амвон.

Аминь – амінь.

Анафора – анафара.

Ангел – ангел.

Ангел–хранитель – ангел-ахоўнік.

Ангельская песнь – ангельская песня.

Антифоны изобразительны – антыфоны выяўленчыя.

Антифоны степенны – антыфоны ступенныя.

Антидор – антыдор.

Антиминс – антымінс.

Архангел – архангел.

Архидиакон – архідыякан.

Архиерей – архіерэй.

Архиерейский – архіерэйскі.

Архистратиг – архістратыг.

Б

Багряница – баграніца, парфіра.

Бдение – няспанне, трыванне.

Безбрачие – бясшлюбнасць.

Безневестная – Якая засталася Дзеваю.

Бес – дэман.

Било – біла.

Благоверный – дабраверны.

Благовест – благавест.

Благовествование – дабравесце.

Благовещение – Благавешчанне.

Благоволение – 1) добрая воля; 2) спрыянне, прыхільнасць.

Благовония – духмянасці.

Благоговение – глыбокая пашана, глыбокая павага, благагавенне.

Благодарственный – падзячны, удзячны.

Благодать – благадаць.

Благословение – благаславенне.

Благочестие – набожнасць, пабожнасць.

Благочиние – 1) устаўнасць; 2) (царк.–адм.) благачынне.

Благочинный – благачынны.

Блаженны – (антыфон) Блажэнныя.

Блаженный – блажэнны.

Блаженство – блажэнства.

Ближний – бліжні.

Блюдо – блюда.

Боговдохновенность – натхнёнасць Богам, боганатхнёнасць.

Богодухновенность – натхнёнасць Богам, боганатхнёнасць.

Богодухновенный – боганатхнёны.

Богомладенец – Богадзіця, Богадзіцятка.

Богомыслие – багамысленне.

Богоначалие – 1) (qearc…a) Божая ўлада, богапачатнасць; 2) (qeokrat…a) тэакратыя.

Богоносный – баганосны.

Богообщение – зносіны з Богам.

Богоотроковица – Богадзіця, Богам абраная дзяўчына.

Богоотцы – богаайцы.

Богопочитание – богашанаванне.

Богородичен – Багародзічны.

Богослужебный – богаслужбовы.

Богослужение – богаслужэнне.

Богоучрежденный – Богам устаноўлены.

Богохульство – блюзнерства, богазневажанне.

Богоявление – Богаяўленне.

Богоявленская вода – богаяўленская вада.

Божественный – Бажэственны, Божы, Боскі.

Брак – шлюб.

Братия – 1) брація; 2) браты.

В

Введение в храм Пресвятой Богородицы – Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы, Увядзенне.

Вдохновение – натхненне.

Вдуновеніе – удзіманне.

Веление – загад, наказ.

Величание – велічанне, праслаўленне.

Вервие – вяроўка.

Вервица – 1) (пацеркі) вяровіца; 2) вяровачка.

Вериги – вярыгі.

Вероисповедание – веравызнанне.

Вероотступничество – вераадступніцтва.

Верующий – (наз.) вернік, веруючы.

Вечерня – вячэрня.

Вечеря – вячэра.

Видение – відзенне.

Викарий – вікарый.

Владыка – уладыка.

Власти – улады.

Вместилище – умяшчальня, ёмішча.

Водоосвящение – водаасвячэнне.

Водружальный крест – стаўны крыж.

Возвышение панагии – узвышэнне панагіі.

Возглас – выгалас.

Возглашать – голасна прамаўляць

Возглашение – 1) выгалас 2) голаснае прамаўленнне.

Воздвижение Креста Господня – Уздзвіжанне Крыжа Гасподняга.

Воздвизальный крест – уздзвіжанскі крыж.

Воздеяние рук – узняцце рук.

Воздух – ваздух.

Воззвание – заклік.

Возлияние – узліванне.

Возложение рук – ускладанне рук.

Возлюбленный – узлюблены.

Вознесение – Узнясенне, (нар.) Ушэсце.

Возрождение – адраджэнне.

Вои небесные – воі нябесныя.

Волхв – 1) волхв, мудрэц; 2) вяшчун.

Вонмем – будзем уважлівымі

Воплощение – уцялесненне.

Воскресение Иисуса Христа – Уваскрасенне Іісуса Хрыста.

Воскресение мертвых – уваскрасенне мёртвых.

Воскресный день – нядзеля.

Воскрилия – ускрылле.

Восприемники – успрыемнікі, хросныя (хрэсныя) бацькі.

Воссиять – заззяць, распраменіцца.

Воцерковление – уцаркаўленне, уцаркоўленне.

Вочеловечение – учалавечанне.

Всенощное бденіе, всенощница – усяночнае трыванне, усяночная.

Всевидящее Око – Усёвідушчае Вока.

Вседержитель – Уседзяржыцель.

Вседержительство – Уседзяржыцельства.

Вседневный – паўсядзённы.

Вселенский – усяленскі, сусветны.

Всецарица – Усецарыца.

Всеядная седмица – усяядны тыдзень.

Второбрачие – другашлюбнасць.

Второзаконие – Другазаконне.

Вход Господень в Иерусалим – Уваход Гасподні ў Іерусалім.

Г

Глава Церкви – 1) (Хрыстос) Галава Царквы; 2) (прадстаяцель) кіраўнік Царквы.

Глас – (напеў) глас.

Гордость – гордасць, ганарлівасць.

Гордыня – гардыня, ганарыстасць.

Горнее место – горняе месца.

“Господи, воззвах” – “Госпадзі, клічу Цябе”.

Господства – гасподствы.

Град Божий – Горад Божы.

Гроб – труна, магіла.

Гроб Господень – Гроб Гасподні.

Губа грецкая – губка грэцкая.

Д

Дароносица – дараносіца.

Дарохранительница – даразахавальніца.

Дванадесятые (двунадесятые) праздники – дванадзесятыя святы.

Двусвечие – двухсвечнік.

Девственник – цнатлівы.

Девственница – цнатлівая.

Девство – цнатлівасць.

Десница – правая рука.

Деяния – дзеянні.

Диавол – дыявал.

Диакон – дыякан.

Димитриева суббота – Дзімітрыева субота, (нар.) Змітрава субота.

Добродетель – дабрадзейнасць.

Догмат – догмат.

Домовая церковь – дамавая царква.

Дуновение – подых, дзьмуханне.

Д

Духовник – духаўнік.

Духоносность – духаноснасць.

Е

Единостолпие – адзін стоўп.

Единосущный – адзінасутны, адзінаісны.

Елей – ялей, алей.

Елеопомазание – ялеепамазанне.

Елеосвящение – ялееасвячэнне.

Естество – прырода, сутнасць, існасць.

Ж

Жезл – жазло.

Жертва бескровная – ахвяра бяскроўная.

Жертвенник – ахвярнік.

Живодавец, жизнедавец – жыццядавец.

Живодательный – жыццядаўчы.

Живоначалие – жыццепачатнасць, пачатак жыцця.

Живоначальный – жыццепачатны.

Жизнь вечная – жыццё вечнае.

Житейское море – жыццёвае мора.

Житие святога – жыціе святога (мн. жыціі).

З

Заамвонная молитва – заамвонная малітва.

Заблудшая овца – заблудная авечка, аблудная авечка.

Завеса – завеса.

Завет – запавет.

Заговение – загавіны; (нар.) запускі, запусты.

Запрестольный образ – запрастольны вобраз.

Запретительная молитва – забаронная малітва.

Затворник – затворнік.

Заупокойный – памінальны, заўпакойны.

Зачало – зачала.

Звездица – звяздзіца.

Златоуст – Залатавуст, Залатавусны.

Знамение – знаменне.

И

Иерей – іерэй.

Изобразительны – выяўленчыя.

Икона – ікона, вобраз.

Именословное благословение – імяслоўнае благаславенне.

Иноверцы – іншаверцы.

Инославный – іншаслаўны.

Иподиакон – іпадыякан.

Ипостась – іпастась.

Ірмос – ірмос (мн. ірмасы).

Искупитель – Адкупіцель.

Искупительный – адкупіцельны.

Искупление – адкупленне, выкупленне.

Искус монашеский – выпрабаванне манашаскае.

Искушение – спакушэнне, спакуса; выпрабаванне.

Исповедание веры – вызнанне веры.

Исповедник – 1) вызнаўца; 2) (той, хто спавядаецца) спаведнік; 3) (свяшчэннік, які спавядае) спавядальнік.

Исповедь – споведзь.

Истина – ісціна.

Истинный – ісцінны, сапраўдны, праўдзівы.

Источники – (палосы на архіерэйскай мантыі) струмені.

Исход – (Біблейская кніга) Выхад.

Исходить – (пра зыходжанне Духа Святога ад Айца) зыходзіць.

Исцеление – ацаленне.

К

Кадило – 1) фіміам, ладан; 2) кадзіла, кадзільніца.

Кадильница – кадзільніца.

Каждение – каджэнне.

Канун – канун.

Кафолический – кафалічны.

Кладбище – могілкі.

Ковчег Завета – каўчэг Запавету.

Козел отпущения – 1) (у Бібліі) казёл для Азазела; 2) (перан.) казёл адпушчэння.

Колена Израилевы – калены Ізраілевы.

Коленопреклонение – стаянне на каленях, каленасхіленне.

Коленопреклоненные молитвы – малітвы пры стаянні на каленях.

Коливо – коліва.

Кутия – куцця.

Колокол – звон.

Колокольный звон – звон.

Колокольня – званіца.

Конечный (совершенный) отпуст – канчатковы адпуст.

Копие – кап’ё.

Кормчая кніга – Кормчая кніга.

Кормчий – кормчы.

Кощунство – кашчунства, блюзнерства, богазневажанне.

Краегранесие – акраверш.

Краестрочие – акраверш.

Крест – крыж.

Крест наперсный – крыж нагрудны.

Крестильня — хрысц

ільня.

Крестины – хрысціны, хрэсьбіны.

Крестник, крестница – хроснік (хрэснік), хросніца (хрэсніца).

Крестное знамение – крыжовае знаменне, знак крыжа.

Крестные родители – хросныя (хрэсныя) бацькі, успрыемнікі.

Крестный ход – хрэсны ход.

Крестобогородичен – Крыжабагародзічны.

Крестование – абмен крыжыкамі дзеля пабрацімства.

Крестовая церковь – крыжовая царква, дамавая царква.

Крестоводружение – крыжапастаўленне, устанаўленне крыжа.

Крестовоскресен – крыжаўваскрэсны.

Крестопоклонная неделя – Крыжапаклонная нядзеля.

Крестопоклонная седмица – Крыжапаклонны тыдзень.

Крещение– (таінства) хрышчэнне.

Крещение Господне – Хрышчэнне Гасподняе, (нар.) Вадохрышча.

Круг церковный – круг царкоўны.

Ктитор – кцітар, фундатар.

Купина неопалимая – купіна неапалімая.

Л

Лампада – лампада.

Лестовка – лестаўка.

Лжица – лжыца, лыжачка.

Лик – 1) лік, сонм; 2) лік, аблічча, твар, выява.

Ложесна – улонне.

Лоно Авраамово – лона Аўраамава.

Лохань – міса.

М

Междочасие – міжгадзінне.

Мироточец, мироточивый – міратачывы.

Мироточить – міратачыць.

Мироварение – міраварэнне.

Мироносицкая неделя – міраносіцкая нядзеля.

Миропомазание – мірапамазанне.

Миряне – міране.

Митрополичий – мітрапалічы, мітрапалітаў.

Младенец – дзіця, дзіцятка.

Молитвенник – 1) (чалавек) малітвеннік; 2) (кніга) малітвеннік, малітоўнік.

Молитвенный – малітвены, малітоўны.

Молитвослов – малітваслоў, малітоўнік

Монашество – манашаства, манаства.

Мытарство – мытарства.

Мытарь – мытар, мытнік.

Н

Набедренник – набедранік.

Навечерие – навячэр’е.

Надрамение – амафор.

Наперсник – 1) (частка старазапаветнага аблачэння) наперснік, нагруднік; 2) наперснік, улюбёнец, любімец.

Настоятель – настаяцель.

Начала, начальства – начальствы.

Начальные молитвы – пачатковыя малітвы.

Начертание – напісанне, надпіс, знак, адмеціна.

Неделя – нядзеля.

Немолчный – несціханы, незмаўкальны.

Неопалимая купина – неапалімая купіна.

Непорочны – беззаганныя.

Непорочный –беззаганны.

Непоругаемое место – неганьбаванае месца.

Нерукотворенный Образ – Нерукатворны Вобраз.

Нестяжание – бескарыслівасць.

Нетварный Божественный Свет – нястворанае Бажэственнае Святло.

Неугасимый – нязгасны, незгасальны.

Нечистота – нечыстата.

Нищий – 1) (наз.) жабрак, бядняк; 2) (прым.) убогі, бедны.

Новокрещенный – новахрышчаны.

Новоначальный – 1) пачатковец; 2) новапастрыжаны манах.

Новообращенный – новазвернуты.

Нравственное богословие – маральнае багаслоўе.

О

Обедница – абедніца.

Обет – абяцанне, зарок.

Обетование – абяцанне.

Обетованная земля – абетаваная зямля.

Обиходный – абыходны.

Обиход – абыход, абыходак.

Обитель – абіцель.

Облачаться – аблачацца.

Облачение – аблачэнне.

Облеченный – адзеты, апрануты.

Обличительное богословие – выкрывальнае багаслоўе.

Обожение – абожанне.

Обручение – 1) (царкоўны чын) абручэнне; 2) (нар.) заручыны.

Обстояние – навала, асада, напасць, напад.

Общественное богослужение – грамадскае богаслужэнне.

Оглашение – аглашэнне.

Оглашенные – аглашэнныя.

Оклад – абклад, аправа.

Окормление – акармленне.

Омовение – амавенне, абмыванне.

Омофор – амафор.

Определение (соборное) – пастанова, рашэнне, азначэнне (саборнае).

Орарь – арар.

Орологион – аралогій.

Освященный – асвячоны, асвячаны, свячоны, пасвячоны, пасвячаны.

Осквернение – апаганенне.

Оскорбление святыни – знявага святыні.

Отдание – адданне.

Откровение – адкравенне.

Отпуст – адпуст.

Отпустительные тропари – адпускальныя трапары.

Отреченные книги – адрачоныя кнігі (апокрыфы).

Отходная – адыходная.

Отшельник – самотнік, пустэльнік.

Очистительные молитвы – ачышчальныя малітвы.

П

Падший ангел – паўшы ангел.

Патриаршество – патрыяршаства.

Певчие – пеўчыя.

Пелена – пакрывала, заслона, палатно.

Первосвященник –першасвяшчэнник, першасвятар.

Песнопевец – песнапевец.

Песнопение – песнапенне, песнаспеў.

Печатание умерших – запячатванне памерлых.

Печать – пячатка; пячаць, адбітак.

Пещера – пячора.

Плат – хуста, палатно.

Плодоносящие – ахвярадаўцы (якія прыносяць у храм плён працы сваёй).

Повечерие – павячэр’е.

Погребение – пахаванне.

Подвижничество – падзвіжніцтва.

Подвижные и неподвижные праздники – рухомыя (пераходныя) і нерухомыя (непераходныя) святы.

Подвизаться – падзвізацца, несці подзвіг.

Покойны (мертвенны) – заўпакойныя.

Покров Пресвятой Богородицы – Пакроў Прасвятой Багародзіцы.

Полиелей – поліелей.

Положение Господа во гроб – палажэнне Госпада ў магілу.

Полунощница – паўночніца.

Поминовение – памінанне.

Помысел – думка, помысел.

Помянник – памінальнік.

Попечение – апека, апекаванне, клопат.

Попечитель – апякун.

Попразднство – пасвята.

Порок – загана.

Поручь (мн. поручи) – поруч (поручы); нарукаўніца (нарукаўніцы).

Последование – паследаванне, чын, паслядоўнасць.

Послушание – 1) паслушэнства; 2) послух.

Послушничество – паслушніцтва.

Посошник – пасашнік.

Поставление – пастаўленне, пасвячэнне ў сан.

Постриг, пострижение – пострыг, пастрыжэнне.

Потребление Святых Даров – спажыванне Святых Дароў.

Потусторонний мир – той свет.

Праздник – свята.

Праотцы – праайцы.

Предание Священное – Паданне Свяшчэннае.

Предложение – ахвярнік.

Предначинательный – пачынальны.

Предпразднство – прадсвята.

Предстояние – 1) стаянне (на малітве), 2) узначальванне.

Предстоятель – прадстаяцель.

Предтеча – 1) Прадцеча; 2) папярэднік.

Прежде всех век – раней усіх вякоў.

Преждеосвященные Дары – Ранейасвячоныя Дары.

Прелесть духовная – падман, зман, аблуда, спакуса.

Преложение – ператварэнне.

Прелюбодеяние – пралюбадзейства.

Преображение Господне – Праабражэнне Гасподняе, (нар.) Спас.

Преобразитися – праабразіцца, перамяніцца.

Преосвященный – праасвяшчэнны.

Преосвященство – праасвяшчэнства.

Преподобный – прападобны.

Преполовение – перапалавенне.

Преставление – спачын, пераход (у вечнасць).

Преступление (закона) – парушэнне (закону).

Пресуществление – пераісненне.

Придел – прыдзел.

Приснодева – заўжды Дзева, Вечнадзева,

Приснопамятный – вечнапамятны, векапомны, незабыўны.

Приснопоминаемый – заўждыпамінаемы.

Присно – заўсёды, вечна.

Присный – 1) вечны, заўсёдны; 2) сапраўдны, ісцінны; 3) бліжні, блізкі.

Присоединение (к Православной Церкви) – далучэнне (да Праваслаўнай Царквы).

Приходский – прыходскі, прыхадскі.

Прихожанин – прыхаджанін, (мн.) прыхаджане.

Причастен – прычасны.

Причастие – прычасце.

Причет – прычт.

Причетник – прычэтнік.

Пробождение агнца – працінанне агнца.

Провидение – правідзенне, провід.

Происхождение Святых Тайн – перанясенне Святых Тайн.

Происхождение честных древ Животворящего Креста Господня – вынясенне пачэсных дрэў Жыватворнага Крыжа Гасподняга.

Промысл – промысл, прамысленне, апекаванне.

Прообразовывать – з’яўляцца правобразам, прадвыяўляць.

Проповедь – пропаведзь.

Просительная ектения – прасіцельная екцення.

Просиять (в подвиге, в земле) – заззяць; просиявший – які заззяў.

Просфора – прасфара (р. прасфары; мн. прасфоры, просфары).

Просфорница – прасфорніца.

Просфорня – прасфорня.

Прощеное воскресенье – даравальная нядзеля.

Псаломщик – псаломшчык.

Псалтирь ж. – Псалтыр м.

Пустынь – пустынь.

Путеводительница – пуцяводніца.

Р

Разлучение души от тела – разлучэнне душы з целам.

Разрешение – 1) вызваленне, адпушчэнне; 2) дазвол.

Разрешительная молитва – адпушчальная малітва.

Распятие – распяцце.

Расстрижение – расстрыжэнне.

Ревнитель веры – паборнік веры, руплівец веры.

Ревность – стараннасць, руплівасць, дбайнасць.

Родильница – парадзіха.

Родительская суббота – памінальная субота.

Рождественский – ражджэственскі, калядны.

Рождество – нараджэнне.

Рождество Иоанна Предтечи – Нараджэнне Іаана Прадцечы.

Рождество Пресвятой Богородицы – Нараджэнне Прасвятой Багародзіцы.

Рождество Христово – Ражджаство Хрыстова.

Руковозложение – гл. Возложение рук.

Рукоположение – рукапалажэнне, хіратонія.

Рукоумывало – гл. Лохань.

Рядовое чтение – радавое чытанне.

Рядовый святый – радавы святы.

С

Светилен – свяцільны.

Светильничная молитва – свяцільнічная малітва.

Свидение – сведчанне, кніга закона, спатканне, запаведзь.

Святейшество – свяцейшасць.

Святейший – свяцейшы (у тытуле).

Святитель – свяціцель.

Святки – калядныя святы, каляды, святкі.

Священник – свяшчэннік, святар.

Священнодейственный – свяшчэннадзейны.

Священнодействие – свяшчэннадзейства, свяшчэннадзеянне.

Священнодействовать – свяшчэннадзейнічаць, свяшчэннадзеяць.

Священноначалие – свяшчэннаначалле, іерархія.

Священство – свяшчэнства.

Седален – сядальны.

Седалище – сядалішча.

Седмица – тыдзень, сядміца.

Сень – 1) цень; 2) засень, зацень; 3) навес.

Скверна – нечыстата, бруд.

Славословие – славаслоўе.

Служебник – Служэбнік.

Смирение – пакора, пакорлівасць, смірэнне.

Смиренномудрие – пакорнамудрасць.

Снисхождение – 1) сыходжанне; 2) пагада.

Совершать (богаслужэнне) – правіць, служыць, здзяйсняць (таінства), выконваць (абрад).

Совершитель (таинства) – выканаўца (таінства).

Совесть – сумленне.

Солея – салея.

Сопрестольный – супрастольны.

Сорокоуст – саракавуст.

Сослужение – саслужэнне.

Сосуд – 1) (богаслужэбны) сасуд; 2) (Духа) умяшчальня, ёмішча; 3) пасудзіна.

Сочельник – сачэўнік; (нар.) куцця, каляда.

Спасение – спасенне, збаўленне, выратаванне, уратаванне; ратунак, паратунак.

Спаситель – Спасіцель, Збавіцель.

Сплошная седмица – гл. Всеядная седмица.

Срачица – сарочыца.

Сребролюбие – срэбралюбства.

Сретение – Стрэчанне.

Старец – старац.

Старчество – старацтва.

Стих – верш...

Стихарь – сціхар.

Стихира – сціхіра.

Стихирарь – сціхірар.

Столпник – стоўпнік.

Страстной – Страсны.

Страстотерпец – пакутнік, страстацерпец.

Страсть – 1) страсць; 2) пакута, мука, мучэнне.

Стручец – памазок.

Стяжание – набыццё, здабыццё; набыванне, прыдбанне; набытак.

Сугубая ектения – сугубая екцення.

Сугубый – падвойны, дваісты; узмоцнены.

Суеверия – забабоны, прымхі.

Сыропустная седмица – сырапусны тыдзень.

Т

Таинство – таінства; таямніца, тайна.

Тайна исповеди – таінства споведзі; тайна споведзі.

Творец – Тварэц, Творца, Стваральнік, Стварыцель.

Тезоименитство – тэзаімяніцтва, імяніны.

Теплота – цеплата; цеплыня, цяпло.

Требы – трэбы.

Требник – Трэбнік.

Трезвон – трызвон.

Триодь – Трыёдзь.

Триодь Цветная – Трыёдзь Цвятная.

Трисвечие – трохсвечнік.

Трисвятое – Трысвятое.

Трипеснец – трыспевец.

Троеперстие – трохперсце.

Троица – Троіца, (нар. свята) Сёмуха.

У

Уединение – самота, адзінота, адасобленасць.

Умерщвление плоти – умярцвенне плоці.

Умиление – расчуленасць, замілаванне.

Умное делание – духамысленная дзейнасць.

Упокоение – упакаенне.

Усекновение главы Иоанна Предтечи – Усекнавенне галавы Іаана Прадцечы.

Усопший – спачылы.

Успение – Успенне.

Устав – 1) (богаслужэбны) Устаў; 2) (юрыдычны) статут; 3) (від пісьма) устаў.

Усыпальница – усыпальніца, пахавальня.

Утварь – начынне.

Утешитель – уцяшыцель.

Утреня – утраня.

Ф

Фитиль – кнот.

Х

Хвалитны – хвалітныя.

Хула – блюзнірства, знеслаўленне, знявага.

Хуление – блюзнірства, знеслаўленне, зневажанне.

Хульный – блюзнірскі, зняважлівы.

Ц

Цветная Триодь – Цвятная Трыёдзь.

Ч

Часослов – Часаслоў.

Часы – гадзіны.

Чаша – чаша.

Четвероевангелие – Чатырохевангелле.

Чётки – пацеркі, чэткі.

Четыредесятница – Чатырохдзесятніца.

Чинопоследование – чынапаследаванне.

Чревоугодие – чэравадагаджанне.

Чтец – чытальнік.

Чудо – цуд.




Крыніца: http://mowaznaustwa.ru/

Беларуская Палічка: http://knihi.com